Anatomia strefowa gruczołu krokowego

Strefowa anatomia prostaty (model strefowej anatomii prostaty McNeal'a) odnosi się do anatomicznego systemu klasyfikacji zaproponowanego przez McNeal'a w 1981 roku, który dzieli gruczoł krokowy na cztery odrębne obszary na podstawie ich cech histologicznych, embriologicznych i biologicznych. Model ten zastąpił wcześniejszą klasyfikację płatową (Lowsley'a) i pozostaje standardowym układem odniesienia dla zrozumienia fizjologii i patologii prostaty.

Cztery strefy

• Strefa obwodowa (PZ) Największy obszar gruczołowy, obejmujący około 70% gruczołowej prostaty. Jej przewody rozchodzą się bocznie od cewki moczowej, rozciągając się od wzgórka nasiennego do wierzchołka wzdłuż tylnych i tylno-bocznych powierzchni. Wywodzi się z zatoki moczowo-płciowej i jest zbudowana z prostych, małych, okrągłych gruczołów z luźnym zrębem. Strefa obwodowa jest najczęstszym miejscem powstawania gruczolakoraka prostaty (~70% przypadków), a także przewlekłego zapalenia prostaty i zaniku pozapalnego.

• Strefa środkowa (CZ) Struktura stożkowata stanowiąca około 25% tkanki gruczołowej. Jej przewody odchodzą w pobliżu ujść przewodów wytryskowych na wzgórku nasiennym i wachlarzowato rozchodzą się ku podstawie, otaczając przewody wytryskowe. Wywodzi się z przewodu Wolffa i jest histologicznie odrębna — zbudowana z dużych, wielokątnych gruczołów o złożonej budowie i zwartym zrębem. Strefa środkowa charakteryzuje się bardzo małą częstością występowania raka (~5%) i rzadko ulega chorobom.

• Strefa przejściowa (TZ) Najmniejszy obszar gruczołowy, obejmujący jedynie około 5% prawidłowej tkanki gruczołowej. Składa się z dwóch małych płacików przylegających obustronnie do bliższej części sterczowej cewki moczowej, bezpośrednio powyżej wzgórka nasiennego, z przewodami rozchodzącymi się bocznie i wygiętymi ku przodowi. Wywodząca się z zatoki moczowo-płciowej, zawiera proste, małe, okrągłe gruczoły z zrębem mięśniowo-włóknistym. Strefa przejściowa jest wyłącznym miejscem powstawania łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) i odpowiada za około 25% przypadków raka prostaty.

• Zrąb mięśniowo-włóknisty gruczołu krokowego (AFS) Gruby, niegruczołowy obszar tworzący całą przednią powierzchnię prostaty. Jest zbudowany z elementów włóknistych i mięśni gładkich (z mięśniem poprzecznie prążkowanym w jego wierzchołkowej połowie) i jest pozbawiony tkanki gruczołowej. Pełni funkcję strukturalnego „fartucha" osłaniającego strefy gruczołowe od przodu.