Gałąź okalająca

Tętnica okalająca (LCx) serca jest jedną z dwóch głównych gałęzi pnia tętnicy wieńcowej lewej, przy czym drugą jest tętnica przednia zstępująca lewa (LAD). Przebiega wzdłuż lewej bruzdy przedsionkowo-komorowej (bruzdy wieńcowej), kierując się ku tyłowi wokół lewej strony serca.

Anatomia i przebieg

Tętnica okalająca odchodzi od pnia tętnicy wieńcowej lewej i biegnie w lewej bruździe przedsionkowo-komorowej, owijając się wokół brzegu tępego serca w kierunku powierzchni tylnej. Na swoim przebiegu oddaje kilka istotnych klinicznie gałęzi:

• Gałęzie brzeżne tępe (OM) Są to gałęzie o największym znaczeniu klinicznym, zaopatrujące ścianę boczną komory lewej. Może występować od jednej do trzech tętnic brzeżnych tępych.

• Gałęzie przedsionkowe lewe Drobne gałęzie zaopatrujące lewy przedsionek.

• Gałęzie tylno-boczne U niektórych osób tętnica okalająca przedłuża swój przebieg, zaopatrując ścianę tylno-boczną.

Dominacja i zmienność

Zasięg unaczynienia przez tętnicę okalającą zależy od dominacji wieńcowej:

• U około 85% osób serce wykazuje dominację prawą, co oznacza, że tętnica zstępująca tylna (PDA) odchodzi od prawej tętnicy wieńcowej (RCA). W tym wariancie tętnica okalająca (LCx) jest stosunkowo mniejsza i zaopatruje przede wszystkim ścianę boczną komory lewej.

• U około 8–10% osób serce wykazuje dominację lewą, a tętnica okalająca daje początek tętnicy PDA, zaopatrując ponadto ścianę dolną oraz tylną część przegrody międzykomorowej.

• U około 5–7% osób unaczynienie jest współdominujące, z udziałem zarówno RCA, jak i LCx.

Znaczenie kliniczne

• Niedrożność tętnicy okalającej powoduje zazwyczaj zawał mięśnia sercowego ściany bocznej, który może objawiać się zmianami odcinka ST w odprowadzeniach I, aVL, V5 i V6 w badaniu elektrokardiograficznym.

• W krążeniu z dominacją lewą niedrożność LCx może powodować również zawał ściany dolnej, naśladując obraz niedrożności RCA.

• Obszar unaczynienia tętnicy okalającej bywa określany elektrokardiograficzną „strefą niemą", ponieważ niedokrwienie ściany bocznej może wywoływać subtelne lub nieobecne zmiany odcinka ST, co utrudnia rozpoznanie.

• Tętnica okalająca jest częstym celem przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI) oraz pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG), przy czym zwykle stosuje się pomost z żyły odpiszczelowej lub, rzadziej, pomost z tętnicy promieniowej.

Stosunki z otaczającymi strukturami

Tętnica okalająca przebiega w bliskim sąsiedztwie pierścienia zastawki przedsionkowo-komorowej lewej, co ma istotne znaczenie kliniczne podczas operacji tej zastawki — tętnica może zostać nieumyślnie uszkodzona lub podwiązana w trakcie annuloplastyki bądź wymiany zastawki.