Gałęzie głębokie splotu szyjnego
Rami profundi plexus cervicalis
Definicja
Splot szyjny oddaje gałęzie powierzchowne (czuciowe) i głębokie (ruchowe).
Gałęzie głębokie splotu szyjnego zapewniają przede wszystkim unerwienie ruchowe różnych mięśni szyi oraz przepony. Tworzą również połączenia z układem nerwowym autonomicznym za pośrednictwem pnia współczulnego. Zalicza się do nich:
Gałęzie ruchowe do mięśni szyi
1. Gałęzie bezpośrednie do mięśni przedkręgowych
- Unerwiają mięsień prosty głowy przedni, mięsień prosty głowy boczny, mięsień długi głowy oraz mięsień długi szyi, które leżą ku przodowi od kręgosłupa szyjnego.
2. Do mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i mięśnia czworobocznego (C2–C4)
- Część włókien dołącza do nerwu dodatkowego [XI] w celu unerwienia mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego i mięśnia czworobocznego.
3. Do mięśnia bródkowo-gnykowego i mięśnia tarczowo-gnykowego (C1)
- Splot szyjny oddaje również gałąź łączącą od nerwu rdzeniowego C1 do nerwu podjęzykowego, która niemal natychmiast odchodzi, unerwiając mięsień bródkowo-gnykowy i mięsień tarczowo-gnykowy.
4. Do przepony za pośrednictwem nerwu przeponowego (C3–C5, głównie C4)
- Nerw przeponowy jest główną gałęzią splotu szyjnego. Biegnie ku dołowi, po powierzchni mięśnia pochyłego przedniego, i zapewnia unerwienie ruchowe przepony. Przewodzi również włókna czuciowe do części osierdzia, opłucnej śródpiersiowej oraz środka ścięgnistego przepony.
Gałęzie ruchowe za pośrednictwem pętli szyjnej
Pętla szyjna jest pętlą nerwową wywodzącą się głównie z C1–C3, która zapewnia unerwienie ruchowe mięśni podgnykowych (z wyjątkiem mięśnia tarczowo-gnykowego).
Korzeń górny pochodzi z C1 i biegnie wspólnie z nerwem podjęzykowym [XII].
Korzeń dolny pochodzi z C2 i C3.
Oba korzenie łączą się, tworząc pętlę wokół żyły szyjnej wewnętrznej.
Pętla szyjna unerwia:
Uwaga: mięsień tarczowo-gnykowy i mięsień bródkowo-gnykowy są unerwiane przez włókna C1 biegnące przez nerw podjęzykowy (jak wspomniano powyżej).
Połączenia autonomiczne z pniem współczulnym
- Gałęzie łączące ze zwoju szyjnego górnego, zwane szarymi gałęziami łączącymi, łączą pień współczulny z gałęziami przednimi nerwów szyjnych, ustanawiając w ten sposób połączenie ze splotem szyjnym.
Odnośniki
Usui Y, Kobayashi T, Kakinuma H, Watanabe K, Kitajima T, Matsuno K. An anatomical basis for blocking of the deep cervical plexus and cervical sympathetic tract using an ultrasound-guided technique. Anesth Analg. 2010 Mar 1;110(3):964-8.
Glenesk NL, Kortz MW, Lopez PP. Anatomy, Head and Neck, Posterior Cervical Nerve Plexus. [Updated 2023 Jul 24]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538514/
Drake, R.L., Vogl, A.W., and Mitchell, A.W.M. (2010). ‘Chapter 8: Head and Neck’, in Gray’s anatomy for students. (2nd ed.) Churchill Livingstone Elsevier, Philadelphia PA 19103, pp.974-975.