Gruczoł łzowy

Gruczoł łzowy jest surowiczym, cewkowo-groniastym gruczołem zewnątrzwydzielniczym odpowiedzialnym za produkcję łez.

Położenie

• Gruczoł łzowy znajduje się w dołku gruczołu łzowego kości czołowej, w górno-bocznej części oczodołu. Jest podzielony przez rozcięgno mięśnia dźwigacza powieki górnej na większą część oczodołową i mniejszą część powiekową.

Funkcje

• Około 8 do 12 przewodów wydzielniczych odprowadza łzy z gruczołu łzowego do górno-bocznej części sklepienia górnego spojówki. Łzy nawilżają rogówkę i spojówkę, dostarczają składniki odżywcze i tlen do rogówki, zawierają substancje przeciwbakteryjne, takie jak lizozym, oraz wypłukują zanieczyszczenia.

Unaczynienie tętnicze

• Tętnica łzowa (gałąź tętnicy ocznej)

Odpływ żylny

• Odpływ do żyły ocznej górnej

Unerwienie

1. Czuciowe

• Nerw łzowy (gałąź oczna nerwu trójdzielnego, CN V1)

2. Wydzielnicze (przywspółczulne)

• Unerwienie przywspółczulne pochodzi z nerwu twarzowego (CN VII) za pośrednictwem nerwu skalistego większego. Nerw ten łączy się z korzeniem współczulnym nerwu skalistego głębokiego, tworząc nerw kanału skrzydłowego. Neurony przywspółczulne biegną następującymi nerwami, aby dotrzeć do nerwu łzowego i ostatecznie unerwiać gruczoł łzowy:

• Droga: Nerw skalisty większy → nerw kanału skrzydłowego → zwój skrzydłowo-podniebienny (synapsa) → nerw jarzmowy (V2) → gałąź łącząca z nerwem łzowym (V1) → gruczoł łzowy

3. Współczulne

• Włókna ze zwoju szyjnego górnego za pośrednictwem korzenia współczulnego nerwu skalistego głębokiego

Korelacje kliniczne

• Zespół Sjögrena: Autoimmunologiczne niszczenie gruczołów łzowych i ślinowych prowadzące do znacznego wysychania oczu i ust.

• Uszkodzenia nerwu twarzowego: Mogą zmniejszać stymulację przywspółczulną i upośledzać wydzielanie łez.