Gruczoły tarczkowe

Gruczoły tarczkowe (znane również jako gruczoły Meiboma) są wyspecjalizowanymi, zmodyfikowanymi gruczołami łojowymi zlokalizowanymi w obrębie tarczkek powiek, między tarczkkami a spojówką powiek. Po wywinięciu powiek uwidaczniają się przez spojówkę jako równoległe, żółtawe linie przypominające sznury pereł.

Gruczoły tarczkowe ułożone są pionowo w rowkach na wewnętrznych powierzchniach tarczkek i rozciągają się na całej ich długości. W związku z tym są dłuższe i liczniejsze w powiece górnej niż w powiece dolnej — w powiece górnej stwierdza się około 50 gruczołów, a w powiece dolnej około 25. Ich przewody otwierają się na tylnym brzegu powieki drobnymi ujściami położonymi za rzęsami.

Budowa histologiczna gruczołów

Każdy gruczoł tarczkowy składa się z długiego, środkowego przewodu z licznymi bocznymi groniastymi odcinkami wydzielniczymi (acini), co upodabnia go do rozgałęzionego gruczołu łojowego. Histologicznie przewody wyścielone są wielowarstwowym nabłonkiem sześciennym, natomiast wydzielnicze odcinki groniastych zawierają produkujące lipidy komórki łojowe, zwane mejbocytami. Komórki te uwalniają wydzielinę na drodze wydzielania holokrynowego, w którym całe komórki ulegają rozpadowi, uwalniając zawartość lipidową do układu przewodów.

Czynność

Oleista wydzielina produkowana przez te gruczoły, zwana mejbum, tworzy zewnętrzną warstwę lipidową filmu łzowego. Warstwa lipidowa zmniejsza parowanie łez, zapobiega ich wylewaniu się ponad brzeg powieki oraz przyczynia się do stabilności filmu łzowego i równomiernego nawilżenia powierzchni gałki ocznej.

Korelacje kliniczne

Niedrożność gruczołu tarczkowego może prowadzić do powstania gradówki (chalazion), natomiast dysfunkcja gruczołów jest często związana z zapaleniem brzegów powiek (blepharitis) oraz z chorobą suchego oka wywołaną nadmiernym parowaniem łez.