Jądro nerwu twarzowego
Nucleus nervi facialis
- Numbering: VII
Definicja
Jądro ruchowe nerwu twarzowego jest jądrem trzewnym odśrodkowym szczególnym (lub jądrem skrzeloworuchowym) nerwu twarzowego, zlokalizowanym w dolnej części mostu.
Połączenia doprowadzające:
Jądro ruchowe nerwu twarzowego otrzymuje informacje z obu kór mózgowych za pośrednictwem górnych neuronów ruchowych, znanych również jako włókna korowo-jądrowe.
Połączenia odprowadzające:
Wzgórek twarzowy: Jądro zawiera ciała komórkowe odprowadzających dolnych neuronów ruchowych. Po wyjściu neurony te kierują się ku tyłowi, okrążając jądro nerwu odwodzącego w tylnej części pnia mózgu. To okrążenie prowadzi do powstania wzgórka twarzowego — wyniosłości na dnie czwartej komory. Po zakończeniu pętli włókna odprowadzające przesuwają się ku przodowi i opuszczają pień mózgu przez gałąź ruchową nerwu twarzowego. Te szczególne neurony trzewne odśrodkowe kontynuują swój bieg w obrębie nerwu twarzowego, gdy ten przechodzi przez przewód słuchowy wewnętrzny.
W obrębie kanału nerwu twarzowego: Gdy włókna te przebiegają przez kanał nerwu twarzowego, część z nich podąża określoną drogą, unerwiając mięsień strzemiączkowy w uchu środkowym. Mięsień ten moduluje drgania strzemiączka, zapobiegając jego nadmiernym ruchom. Porażenie nerwu twarzowego upośledza jednak czynność mięśnia strzemiączkowego, prowadząc do nadwrażliwości słuchowej — stanu, w którym dźwięki są odbierane jako nadmiernie głośne.
Dalszy przebieg: Pozostałe włókna odprowadzające opuszczają kanał nerwu twarzowego przez otwór rylcowo-sutkowy, rozchodząc się przez różne gałęzie nerwu twarzowego i unerwiając mięśnie, w tym brzusiec potyliczny mięśnia potyliczno-czołowego, mięsień rylcowo-gnykowy, brzusiec tylny mięśnia dwubrzuścowego, mięsień małżowinowy tylny oraz wszystkie mięśnie odpowiedzialne za mimikę twarzy.
Dowolna kontrola mięśni twarzy: Zrozumienie unerwienia jądra ruchowego nerwu twarzowego ma kluczowe znaczenie dla pojmowania dowolnej kontroli mięśni twarzy i pomaga klinicystom w lokalizowaniu ognisk neurologicznych podczas badania nerwów czaszkowych. Górna połowa jądra ruchowego unerwia górne mięśnie twarzy i otrzymuje włókna korowo-jądrowe z obu kór mózgowych. Natomiast dolna połowa unerwia dolne mięśnie twarzy i otrzymuje włókna wyłącznie ze strony przeciwnej.
Skutki uszkodzeń nerwu twarzowego:
Uszkodzenie dolnego neuronu ruchowego |
Uszkodzenie górnego neuronu ruchowego |
||
Uszkodzenie dolnego neuronu ruchowego nerwu twarzowego, takie jak w porażeniu Bella lub wskutek urazu nerwu podczas operacji ślinianki przyusznej, powoduje porażenie wszystkich mięśni po tej samej stronie co uszkodzenie, prowadząc do połowiczego porażenia twarzy. Na przykład uszkodzenie po stronie lewej powoduje porażenie całej lewej połowy twarzy, czego wyrazem jest wygładzenie fałdu nosowo-wargowego i pociąganie twarzy w prawo. |
Uszkodzenie górnego neuronu ruchowego, takie jak udar korowy, wywołuje odmienne skutki. Górna połowa jądra ruchowego nerwu twarzowego pozostaje sprawna, ponieważ otrzymuje obustronne unerwienie, natomiast dolna połowa jądra, otrzymująca włókna wyłącznie ze strony przeciwnej, ulega upośledzeniu. W konsekwencji porażeniu ulega jedynie dolna ćwiartka twarzy po stronie przeciwnej. Tym samym uszkodzenie w obrębie prawej kory mózgowej powoduje porażenie dolnej lewej części twarzy. |
||
Podsumowanie: Porażenie połowy twarzy wskazuje na uszkodzenie dolnego neuronu ruchowego nerwu twarzowego lub jego jądra ruchowego po tej samej stronie. Jeżeli jednak porażeniu ulega jedynie dolna ćwiartka twarzy, sugeruje to uszkodzenie górnego neuronu ruchowego powyżej poziomu mostu po stronie przeciwnej. |
|||
Odnośniki
Blumenfeld, H. (2010). ‘Chapter 13: Brainstem II: Eye movements and Pupillary Control’, in Neuroanatomy through clinical cases. (2nd ed.) Sunderland, Mass.: Sinauer Associates, pp. 479-484.
Snell, R.S. (2010). ‘Chapter 11: The cranial nerve nuclei and their central connections and distribution’, in Clinical Neuroanatomy. (7th ed.) Philadelphia: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins, pp. 346-348.
Dulak D, Naqvi IA. Neuroanatomy, Cranial Nerve 7 (Facial) [Updated 2023 Jul 24]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK526119/