Płuco prawe, płat dolny

Dolny płat płuca prawego (prawy dolny płat) jest największym spośród trzech płatów płuca prawego. Położony jest poniżej i ku tyłowi od szczeliny skośnej (głównej), która oddziela go od prawego płata górnego ku górze oraz od prawego płata środkowego ku przodowi. Szczelina pozioma (dodatkowa) nie graniczy bezpośrednio z dolnym płatem; oddziela ona płat górny od środkowego w części przedniej.

Granice i stosunki anatomiczne

• Górna powierzchnia prawego dolnego płata jest wyznaczona przez prawą szczelinę skośną, która zazwyczaj rozpoczyna się ku tyłowi na poziomie piątego żebra (lub poziomu kręgów T3–T5), biegnie przednio-dolnie wzdłuż szóstego żebra w linii pachowej środkowej i dochodzi do przedniej jednej trzeciej połowy prawej przepony ku dołowi.

• Powierzchnia dolna spoczywa na połowie prawej przepony. U żywych pacjentów płuco sięga głęboko do tylnego zachyłka żebrowo-przeponowego (przeponowego), osiągając poziom dwunastego żebra lub poniżej niego u około 80% osób, a nawet poziom trzonu L1 u 18%.

• Powierzchnia przyśrodkowa sąsiaduje z kręgosłupem, przełykiem, żyłą nieparzystą oraz żyłą główną dolną. Więzadło płucne dolne utrzymuje dolny płat przyśrodkowo.

Anatomia oskrzelowa

Prawy dolny płat jest wentylowany przez oskrzele dolnego płata prawego, które stanowi przedłużenie oskrzela głównego prawego po odejściu oskrzela płata górnego prawego oraz oskrzela pośredniego. Najczęstszy wzorzec rozgałęzień obejmuje pięć oskrzeli segmentalnych: segment górny (B6) oraz cztery segmenty podstawne — podstawny przyśrodkowy (B7), podstawny przedni (B8), podstawny boczny (B9) i podstawny tylny (B10). Warianty tego wzorca rozgałęzień są częste i występują w około czterech odrębnych konfiguracjach.

Unaczynienie

Segmentalne tętnice płucne leżą na ogół ku obwodowi płuca względem odpowiadających im oskrzeli (ku przodowi, bocznie lub ku tyłowi), natomiast segmentalne żyły płucne dolne leżą środkowo względem oskrzeli (ku tyłowi, przyśrodkowo lub ku przodowi). W obrębie poszczególnych segmentów tętnice mogą być pojedyncze, podwójne, a nawet potrójne.

Kompletność szczelin

Prawa szczelina skośna oddzielająca dolny płat od płata górnego i środkowego jest kompletna u około 64–77% osób, a u pozostałych — niekompletna; zrośnięcie płatów najczęściej stwierdza się ku tyłowi, w pobliżu wnęki. Niekompletne szczeliny mogą wpływać na wentylację oboczną, szerzenie się choroby oraz planowanie leczenia operacyjnego. Szczeliny dodatkowe — najczęściej szczelina dodatkowa dolna — stwierdza się u około 6% płuc prawych i mogą one stwarzać obraz dodatkowego podpłata w obrębie prawego dolnego płata.