Przedsionek pochwy

Szczelina między wargami sromowymi mniejszymi, za żołędzią łechtaczki, nosi nazwę przedsionka pochwy: widoczne są w nim ujście cewki moczowej, ujście pochwy oraz ujścia przewodów większych gruczołów przedsionkowych.

Zewnętrzne ujście cewki moczowej (orificium urethrae externum; meatus urinae) położone jest około 2,5 cm za żołędzią łechtaczki i bezpośrednio przed ujściem pochwy; przybiera zazwyczaj postać krótkiej, strzałkowej szczeliny z nieznacznie uniesionymi brzegami.

Ujście pochwy jest pośrodkową szczeliną, leżącą poniżej i za ujściem cewki moczowej; jego rozmiar jest odwrotnie proporcjonalny do rozmiarów błony dziewiczej.

Błona dziewicza jest cienkim fałdem błony śluzowej umiejscowionym przy ujściu pochwy; wewnętrzne brzegi fałdu są w warunkach prawidłowych ze sobą w kontakcie, a ujście pochwy ukazuje się jako szczelina między nimi. Błona dziewicza wykazuje znaczną zmienność kształtu. Po rozciągnięciu jej najczęstszą postacią jest pierścień, na ogół najszerszy ku tyłowi; niekiedy reprezentowana jest przez fałd półksiężycowaty z wklęsłym brzegiem zwróconym ku spojeniu łonowemu. Sporadycznie ma charakter sitowaty lub jej wolny brzeg tworzy błoniastą strzępinę. Może być całkowicie nieobecna lub tworzyć zupełną przegrodę w dolnej części pochwy; ten ostatni stan określany jest jako błona dziewicza zrośnięta. Może utrzymywać się po odbyciu stosunku płciowego, toteż jej obecności nie można uznać za oznakę dziewictwa. Po przerwaniu błony dziewiczej stwierdza się jej pozostałości w postaci małych, zaokrąglonych wyniosłości, zwanych carunculae hymenales. Między błoną dziewiczą a wędzidełkiem warg sromowych mniejszych znajduje się płytkie zagłębienie, zwane dołem przedsionka pochwy (dołem łódkowatym).

Opuszka przedsionka (bulbus vestibuli; bulbus vaginae) jest homologiem opuszki i przyległej części ciała jamistego cewki moczowej u mężczyzny; składa się z dwóch wydłużonych mas tkanki wzwodnej, położonych po obu stronach ujścia pochwy i połączonych ze sobą z przodu wąskim, pośrodkowym pasmem zwanym spoidłem opuszek (częścią pośrednią). Każda boczna masa mierzy nieco ponad 2,5 cm długości. Ich końce tylne są rozszerzone i pozostają w kontakcie z większymi gruczołami przedsionkowymi; końce przednie są zwężone i łączą się ze sobą za pośrednictwem części pośredniej; ich powierzchnie głębokie pozostają w kontakcie z powięzią dolną przepony moczowo-płciowej; powierzchownie pokrywa je mięsień opuszkowo-jamisty.

Większe gruczoły przedsionkowe (glandulae vestibulares majores [Bartholini]; gruczoły Bartholina) są homologami gruczołów opuszkowo-cewkowych u mężczyzny. Składają się z dwóch małych, okrągławych tworów o czerwonożółtej barwie, położonych po obu stronach ujścia pochwy, w kontakcie z tylnym końcem każdej bocznej masy opuszki przedsionka. Każdy gruczoł otwiera się przewodem o długości około 2 cm, bezpośrednio bocznie od błony dziewiczej, w rowku między nią a wargą sromową mniejszą. Gruczoły przedsionkowe mniejsze są również gruczołami śluzowymi, lecz położonymi w pobliżu ujścia cewki moczowej.