Przestrzeń zasercowa
Spatium retrocardiacum
Definicja
Przestrzeń zasercowa to obszar anatomiczny położony tylnie względem serca w obrębie śródpiersia. Najlepiej uwidacznia się ją na bocznym zdjęciu rentgenowskim klatki piersiowej, gdzie odpowiada obszarowi między tylnym zarysem sylwetki serca (przede wszystkim lewym przedsionkiem i komorą lewą) a przednią powierzchnią trzonów kręgów piersiowych. Na prawidłowym zdjęciu bocznym przestrzeń ta powinna być względnie przezierna (ciemna), gdyż wypełnia ją upowietrzniona tkanka płucna dolnego płata płuca lewego.
Granice anatomiczne i zawartość
Od przodu: ściana tylna lewego przedsionka, a w mniejszym stopniu komory lewej.
Od tyłu: kręgosłup piersiowy i struktury przykręgosłupowe, w tym aorta piersiowa (zstępująca) oraz przełyk.
Od dołu: tylna część przepony.
Zawartość: w warunkach prawidłowych przestrzeń tę wypełniają upowietrznione płuco (dolny płat płuca lewego), aorta zstępująca, przełyk oraz zatoka skośna osierdzia — zachyłek położony za lewym przedsionkiem, ograniczony przez żyły płucne i żyłę główną dolną.
Znaczenie kliniczne
Przestrzeń zasercowa jest obszarem często pomijanym na czołowych zdjęciach rentgenowskich klatki piersiowej, ponieważ patologie w tej okolicy mogą być zasłonięte przez sylwetkę serca. Jak podkreśla się w piśmiennictwie radiologicznym, na projekcji czołowej niezbędne jest „spojrzenie za serce", gdyż nieprawidłowości takie jak zapalenie płuc dolnego płata płuca lewego, guzy śródpiersia tylnego i przerzuty mogą być zlokalizowane wyłącznie lub częściowo w tym obszarze i pozostać niezauważone bez celowej oceny. Na zdjęciu bocznym postępujące zacienienie przestrzeni zasercowej (utrata prawidłowej przezierności nad dolnymi kręgami piersiowymi) stanowi istotny objaw patologii dolnego płata płuca lewego lub powiększenia lewego przedsionka. U noworodków przestrzeń zasercowa może być również miejscem występowania zasercowej odmy śródpiersia, odpowiadającej powietrzu uwięzionemu w potencjalnej przestrzeni śródpiersia tylnego za sercem, typowo jako powikłanie wentylacji wspomaganej.
Na projekcji bocznej przestrzeń zasercowa służy ponadto jako punkt odniesienia do porównania z przezierną przestrzenią zamostkową od przodu; u około 50% zdrowych osób obie przestrzenie wykazują zbliżoną przezierność, choć obszar zamostkowy może być bardziej zacieniony, szczególnie u kobiet.
Odnośniki
