Splot sercowy

Splot sercowy odnosi się do sieci neuronów i zwojów odpowiedzialnych za unerwienie tkanki sercowej. Składa się z dwóch części: powierzchownej i głębokiej. Powierzchowny splot sercowy leży między łukiem aorty a pniem płucnym, natomiast głęboki splot sercowy jest położony głęboko, między łukiem aorty a rozdwojeniem tchawicy.

Zarówno powierzchowny, jak i głęboki splot sercowy otrzymują włókna nerwowe z współczulnego i przywspółczulnego układu nerwowego:

Unerwienie przywspółczulne pochodzi z gałęzi sercowych nerwu błędnego [X]. Zawierają one przedzwojowe neurony przywspółczulne, których ciała komórkowe wywodzą się z grzbietowego jądra ruchowego nerwu błędnego w pniu mózgu. Tworzą one synapsy z ciałami komórkowymi neuronów zazwojowych w zwojach sercowych, zlokalizowanych wewnątrz splotu sercowego lub w ścianach przedsionków. Następnie neurony zazwojowe wysyłają wypustki do węzła zatokowo-przedsionkowego i węzła przedsionkowo-komorowego oraz do mięśniówki przedsionków i komór.

Unerwienie współczulne pochodzi z szyjnych i piersiowych nerwów sercowych. Zalicza się do nich:

• Nerw sercowy szyjny górny (trzewna gałąź zwoju szyjnego górnego),

• Nerw sercowy szyjny środkowy (trzewna gałąź zwoju szyjnego środkowego),

• Nerw sercowy szyjny dolny (trzewna gałąź zwoju szyjnego dolnego lub zwoju szyjno-piersiowego, zwanego również zwojem gwiaździstym),

• Piersiowe gałęzie sercowe (gałęzie czterech lub pięciu górnych zwojów współczulnych piersiowych).

Szyjne i piersiowe nerwy sercowe zawierają zazwojowe neurony współczulne, wywodzące się z wyżej wymienionych szyjnych i piersiowych zwojów współczulnych. Natomiast ich przedzwojowe neurony współczulne wywodzą się z bocznych rogów istoty szarej górnych segmentów piersiowych rdzenia kręgowego.

Drobne gałęzie sercowe odchodzą następnie od splotów sercowych, rozprowadzając neurony współczulne i przywspółczulne do tkanek serca, w tym do tkanki węzłowej układu przewodzącego, naczyń wieńcowych oraz mięśniówki sercowej.

Pod względem czynnościowym unerwienie przywspółczulne zwalnia czynność serca, zmniejsza siłę skurczu mięśnia sercowego i powoduje zwężenie tętnic wieńcowych. Natomiast unerwienie współczulne zwiększa częstość akcji serca oraz siłę skurczu.

Należy zaznaczyć, że wśród dodatkowych neuronów zlokalizowanych w obrębie splotu sercowego znajdują się trzewne neurony dośrodkowe. Biegną one przez sercowe gałęzie błędne oraz współczulne szyjne i piersiowe nerwy sercowe, docierając do centralnego systemu nerwowego. Trzewne neurony dośrodkowe towarzyszące neuronom przywspółczulnym w nerwie błędnym [X] stanowią integralną część odruchów sercowych, przekazując sygnały czuciowe dotyczące zmian ciśnienia tętniczego krwi oraz składu chemicznego krwi. Natomiast trzewne neurony dośrodkowe towarzyszące neuronom współczulnym przewodzą ból niedokrwienny z serca do pnia współczulnego.