Tętnica odbytu środkowa; tętnica odbytnicza środkowa

Tętnica odbytu środkowa (tętnica odbytnicza środkowa) jest naczyniem niestałym (występującym w 35–60% przypadków), tradycyjnie opisywanym jako gałąź przedniego podziału tętnicy biodrowej wewnętrznej, jednak w większości przypadków* tętnica odbytnicza środkowa odchodzi od tętnicy sromowej wewnętrznej (50,3%**) lub tętnicy pośladkowej dolnej. Pozostałe miejsca przyczepów początkowych tętnicy odbytniczej środkowej obejmują pień pośladkowo-sromowy, tętnicę pęcherzową dolną, tętnicę biodrową wewnętrzną, tętnicę zasłonową oraz tętnicę sterczową; unaczynienie miednicy wykazuje w tych przypadkach również znaczną zmienność.

Tętnica odbytu środkowa biegnie ku dołowi przez miednicę mniejszą i wnika do krezki odbytnicy, gdzie otoczona jest powięzią wraz z gałęziami splotu podbrzusznego dolnego; struktury te bywają łącznie określane mianem bocznych więzadeł odbytnicy.

Tętnica odbytu środkowa przebiega następnie pionowo, po czym wykonuje skręt o 90°, kierując się poprzecznie ku dolnej części odbytnicy, gdzie dzieli się na kilka gałęzi końcowych tworzących słabe zespolenia z tętnicą odbytu górną i tętnicą odbytu dolną oraz z tętnicą krzyżową pośrodkową. Gałęzie tętnicy odbytu środkowej zaopatrują środkową i dolną część odbytnicy.

Tętnica odbytu środkowa oddaje niekiedy kilka dodatkowych gałęzi, takich jak gałęzie pochwowe u kobiet oraz gałęzie sterczowe i nasieniowe u mężczyzn.

Tętnica odbytu środkowa cechuje się znaczną zmiennością pod względem obecności, przyczepów początkowych i przebiegu. Stwierdza się ją u około 60% osób, przy czym wyższą częstość jej występowania obserwuje się w badaniach kadawerycznych. Tętnica odbytu środkowa może występować jednostronnie lub obustronnie; obecność obustronna jest opisywana w około 21–57% przypadków.