Tętnica segmentowa podszczytowa płuca lewego

Tętnica segmentalna poddolnogrzbietowa płuca lewego (A*) jest gałęzią tętnicy płucnej zaopatrującą segment poddolnogrzbietowy (S*) — atypowy (wariantowy) segment płucny zlokalizowany w dolnym płacie płuca lewego, położony między segmentem górnym (S6) a segmentami podstawnymi (S8, S9, S10).

Definicja i kontekst anatomiczny

Segment poddolnogrzbietowy (S*) definiowany jest przez obecność odrębnego oskrzela segmentalnego poddolnogrzbietowego (B*), które odchodzi od oskrzela płata dolnego między przyczepem początkowym oskrzela segmentalnego górnego (B6) a oskrzelami segmentalnymi podstawnymi. Tętnica segmentalna poddolnogrzbietowa (A*) towarzyszy temu oskrzelu i zapewnia zaopatrzenie tętnicze miąższu segmentu S*. W standardowej nomenklaturze segmentów płucnych płat dolny dzielony jest klasycznie na segment górny (S6) oraz cztery segmenty podstawne (S7–S10); S* stanowi dodatkowy, nadliczbowy segment, który nie jest obecny u wszystkich osób.

Najważniejsze cechy anatomiczne

• Częstość występowania: Segment poddolnogrzbietowy stwierdza się u około 32% osób, przy nieco wyższej częstości po stronie prawej (18,8%) niż po lewej (15,8%) w dużym wieloośrodkowym badaniu obejmującym 2 194 badań TK.

• Zaopatrzenie tętnicze: W zdecydowanej większości przypadków (89,3%) segment poddolnogrzbietowy jest zaopatrywany przez pojedynczą tętnicę płucną (A*), choć w około 10,7% przypadków stwierdza się dwie gałęzie tętnicze.

• Anatomia oskrzelowa: W obrębie jednostronnego segmentu poddolnogrzbietowego identyfikuje się wyłącznie jedno oskrzele (B*) o średniej średnicy 2,53 ± 0,61 mm. W płucu lewym B* stwierdzono u 24,0% pacjentów (129 spośród 537) w badaniu z zastosowaniem trójwymiarowej TK. Około połowa lewostronnych gałęzi B* przebiega w kierunku grzbietowo-bocznym.

• Granice międzysegmentalne: Żyła międzysegmentalna między S6 a S* jest stale kompletna, stanowiąc wiarygodny punkt orientacyjny w anatomii. Natomiast żyła międzysegmentalna po podstawnej stronie S* jest nieobecna w około 59,7% przypadków, w których stwierdza się B*, co może utrudniać identyfikację segmentu podczas zabiegu operacyjnego.

• Objętość: Średnia objętość segmentu poddolnogrzbietowego wynosi około 52,81 ± 21,96 cm³.

• Związek z tylnym płatem płucnym: W badaniach kadawerycznych B7 (oskrzele podstawne przyśrodkowe) wykazuje tendencję do tworzenia wspólnego pnia z B* (oskrzelem poddolnogrzbietowym) lub B8 (oskrzelem podstawnym przednim), a segment poddolnogrzbietowy może być powiązany z tylnym płatem płucnym — wariantem anatomicznym definiowanym przez obecność nieprawidłowej szczeliny poziomej na powierzchni żebrowej płata dolnego.