Tętnica segmentowa podszczytowa płuca prawego

Podnadrzędna tętnica segmentowa płuca prawego (A*) jest gałęzią tętnicy płucnej zaopatrującą segment podnadrzędny (S*), będący atypowym (wariantowym) segmentem płucnym zlokalizowanym w dolnym płacie płuca prawego, położonym między segmentem górnym (S6) a segmentami podstawnymi (S7–S10).

Segment podnadrzędny nie należy do standardowych 10 segmentów oskrzelowo-płucnych opisywanych w klasycznej anatomii płuc. Jest to segment wariantowy, który powstaje wówczas, gdy dodatkowe oskrzele — oskrzele podnadrzędne (B*) — odchodzi od oskrzela dolnego płata między oskrzelem segmentowym górnym (B6) a oskrzelami segmentów podstawnych. Podnadrzędna tętnica segmentowa (A*) jest odpowiadającą jej gałęzią tętniczą tętnicy płucnej, towarzyszącą B* i zapewniającą tętnicze zaopatrzenie krwią tego wariantowego segmentu.

Kluczowe cechy anatomiczne

• Częstość występowania: W wieloośrodkowym badaniu obejmującym 2 194 badań TK z rekonstrukcją 3D stwierdzono obecność segmentu podnadrzędnego u około 32% osób, z nieco wyższą częstością po stronie prawej (18,8%) niż lewej (15,8%).

• Zaopatrzenie tętnicze: W większości przypadków (około 89%) segment podnadrzędny jest zaopatrywany przez pojedynczą tętnicę płucną (A*), choć w około 10,7% przypadków zaopatrzenie segmentu zapewniają dwie tętnice.

• Anatomia oskrzeli: Po każdej stronie zazwyczaj obecne jest tylko jedno oskrzele podnadrzędne (B*), o średniej średnicy wynoszącej około 2,5 mm.

• Lokalizacja: Segment podnadrzędny zajmuje położenie grzbietowe i dolne względem S6, wtrącony między segment górny a piramidę podstawną dolnego płata. Oskrzele podstawne przyśrodkowe (B7) tworzy w niektórych przypadkach wspólny pień z B*.

• Żyły międzysegmentowe: Najczęstszym układem po obu stronach jest jedna żyła międzysegmentowa; opisywano jednak brak wyraźnej żyły międzysegmentowej między S* a segmentami podstawnymi w znacznym odsetku przypadków (do około 60% przypadków B* po stronie lewej).

Znaczenie chirurgiczne

Rozpoznanie segmentu podnadrzędnego i jego tętnicy nabiera coraz większego znaczenia wraz z rosnącym zastosowaniem anatomicznej segmentektomii w leczeniu wczesnych postaci raka płuca. Torakoskopowa segmentektomia podnadrzędna została opisana jako zabieg wykonalny. W celu identyfikacji tego wariantowego układu anatomicznego oraz planowania bezpiecznych resekcji segmentowych zaleca się przedoperacyjną bronchografię i angiografię TK z rekonstrukcją 3D (3D-CTBA), gdyż nierozpoznanie A* może prowadzić do niezamierzonego uszkodzenia naczyń lub niepełnej resekcji.