Włókno nerwowe

Większość neuronów posiada dwa rodzaje włókien nerwowych odchodzących od ciała komórki: dendryty i pojedynczy akson.

Dendryty: Choć neuron może mieć wiele dendrytów, posiada tylko jeden akson. Dendryty są zazwyczaj krótkimi, silnie rozgałęzionymi wyrostkami. Wraz z błoną ciała komórki tworzą główną powierzchnię receptywną neuronu, odbierając sygnały od innych neuronów.

Akson: Akson zazwyczaj odchodzi od wzgórka aksonu i przewodzi impulsy nerwowe w kierunku od ciała komórki. Cytoplazma aksonu zawiera liczne mitochondria, mikrotubule i neurofibryle.

Choć akson rozpoczyna się jako pojedyncze włókno, może oddawać gałęzie poboczne. W pobliżu zakończenia akson dzieli się na liczne gałęzie, z których każda kończy się terminalem presynaptycznym, pozostającym w kontakcie z powierzchnią receptywną innego neuronu lub komórki efektorowej.

Oprócz przewodzenia impulsów nerwowych akson transportuje substancje syntetyzowane w ciele komórki neuronu. Proces ten, znany jako transport aksonalny, przenosi organelle (takie jak pęcherzyki i mitochondria), jony, substancje odżywcze oraz cząsteczki neuroprzekaźnika z ciała komórki do terminali aksonu.

Mielina i komórki Schwanna

Duże aksony w nerwach obwodowych są powszechnie otoczone przez komórki Schwanna. Komórki te owijają się ciasno wokół aksonu, tworząc wielokrotne warstwy błony komórkowej z niewielką ilością cytoplazmy między nimi lub bez niej. Błony te są bogate w materiał lipidowo-białkowy (lipoproteinowy) zwany mieliną, która tworzy osłonkę mielinową.

Części komórek Schwanna zawierające cytoplazmę i jądra komórkowe pozostają na zewnątrz osłonki mielinowej i tworzą neurolemę (osłonkę neurolemową).

Mniejsze aksony mogą być również otoczone przez komórki Schwanna, jednak komórki te nie owijają się wokół aksonu. W rezultacie takie aksony pozbawione są osłonki mielinowej.

Mielinowe i niemielinowe włókna nerwowe

• Mielinowe (rdzeniste) włókna nerwowe posiadają osłonkę mielinową.

• Niemielinowe włókna nerwowe pozbawione są osłonki mielinowej.

Pęczki włókien mielinowych mają białe zabarwienie i tworzą istotę białą mózgu i rdzenia kręgowego. W centralnym układzie nerwowym mielina jest wytwarzana przez oligodendrocyty, a nie przez komórki Schwanna. Ponadto aksony centralnego układu nerwowego pozbawione są osłonek neurolemowych.

Niemielinowa tkanka nerwowa ma szare zabarwienie. Dlatego istota szara mózgu i rdzenia kręgowego zawiera duże zagęszczenie niemielinowych włókien nerwowych oraz ciał komórek neuronów.