Opis struktury anatomicznej nadgarstka konia w przekroju poprzecznym w obrazowaniu metodą tomografii komputerowej (TK)

Opis struktury anatomicznej nadgarstka konia w przekroju poprzecznym w obrazowaniu metodą tomografii komputerowej (TK)

Opis struktury anatomicznej nadgarstka konia w przekroju poprzecznym w obrazowaniu metodą tomografii komputerowej (TK)


Wprowadzenie

Zmiany chorobowe w obrębie nadgarstka są częstą przyczyną kulawizn u koni. Trafne rozpoznanie może pomóc w zapobieganiu zmianom chorobowym i ich leczeniu na wczesnym etapie, a także ograniczyć ryzyko pogorszenia się stanu zdrowia. 
Do oceny zmian kostno-stawowych u koni wykorzystuje się przede wszystkim konwencjonalną radiografię i ultrasonografię. Staw nadgarstka jest jednak złożony: liczne nakładające się na siebie kości mogą maskować proces patologiczny, a głębokie struktury więzadłowe lub ścięgniste mogą być słabo uwidocznione. Tomografia komputerowa (TK) i artrografia TK stają się coraz bardziej dostępnymi technikami wykorzystywanymi do oceny układu kostno-stawowego, a wielopłaszczyznowe rekonstrukcje pozwalają na dokładniejszą ocenę zmian. Możliwość wykonywania tych badań u konia stojącego w określonych warunkach stanowi dodatkowy argument przemawiający na korzyść tych badań. 
W tym module opisujemy prawidłową anatomię nadgarstka konia w tomografii komputerowej w trzech głównych płaszczyznach.

Przekrój TK stawu nadgarstkowego konia, z opisem
Przekrój poprzeczny stawu nadgarstkowego konia w TK, ukazujący tętnicę promieniową, żyłę odpromieniową, wspólne więzadło nadgarstka oraz ścięgno mięśnia prostownika wspólnego palców.


Materiał i metody

Tomografia komputerowa kończyny piersiowej 2-letniego kłusaka francuskiego została wykonana przez dr. Mickaëla Roberta, Dipl. ECVS, CHVE de Livet (14140 Livarot-Pays-d'Auge, Francja).

Obrazy zostały zrekonstruowane w trzech głównych płaszczyznach (poprzecznej, strzałkowej i grzbietowej) i uzupełnione obrazami 3D kości nadgarstka. Wszystkie obrazy opisał dr Stephan Mahler, DVM, MSc, PhD (specjalista ds. anatomii weterynaryjnej – IMAIOS), zgodnie z nomenklaturą Nomina Anatomica Veterinaria (NAV).

Struktury anatomiczne zostały pogrupowane według różnych tematów:

  • Części ciała;
  • Obszary;
  • Kości;
  • Stawy;
  • Więzadła;
  • Mięśnie;
  • Ścięgna;
  • Powięzi;
  • Pochewki ścięgien i kaletki maziowe;
  • Tętnice;
  • Żyły;
  • Nerwy.


Wyniki i omówienie

U konia kość łokciowa jest wyraźnie widoczna w części bliższej, ale nie można jej już odróżnić od kości promieniowej w części dalszej. W rezultacie nomenklatura NAV dołącza dwa wyrostki rylcowate do kości promieniowej, nazywając je przyśrodkowymi i bocznymi wyrostkami rylcowatymi. Podobnie jednak jak u innych gatunków boczny wyrostek rylcowaty rozwija się z kości łokciowej. Termin wyrostek rylcowaty kości łokciowej jest zatem również dopuszczalny i obu tych terminów użyto w module.

Dodatkowa kość nadgarstka ma dwie powierzchnie stawowe u mięsożerców i koni:

  • główną powierzchnię stawową z kością łokciową nadgarstka;
  • drugą powierzchnię stawową, szczególnie rozwiniętą u koni, z wyrostkiem rylcowatym kości łokciowej. Ponieważ u koni wyrostek rylcowaty kości łokciowej zwykle łączy się całkowicie z kością promieniową, niektórzy autorzy uważają, że u tego gatunku dodatkowa kość nadgarstka łączy się z kością promieniową.

Przyjęliśmy pogląd, że ten drugi staw przynależy do stawu przedramienno-nadgarstkowego i że artykulacja dodatkowej kości nadgarstka jest ograniczona do stawu między dodatkową kością nadgarstka a kością łokciową nadgarstka: jest to zatem odpowiednik stawu kości grochowej u ludzi (articulatio ossis pisiformis).

Jak widać w tym module, koń poddany badaniu miał kulawiznę kończyny piersiowej po przeciwnej stronie. Stwierdzono jednak dodatkowe zmiany chorobowe również na pozornie zdrowej kończynie: grzbietowe brzegi kości promieniowej i III kości nadgarstka są umiarkowanie stwardniałe, z niewielkimi obszarami lizy, bez widocznej fragmentacji.

Na bocznej powierzchni nadgarstka, w pobliżu dalszego końca kości promieniowej, widocznych jest kilka liniowych artefaktów, które mogą zakłócać interpretację, szczególnie podczas identyfikacji więzadła pobocznego strzałkowego nadgarstka.

Obrazy

Przekrój TK stawu nadgarstkowego konia, z opisem
Przekrój poprzeczny stawu nadgarstkowego konia w TK, ukazujący tętnicę promieniową, żyłę odpromieniową, wspólne więzadło nadgarstka oraz ścięgno mięśnia prostownika wspólnego palców.
Rekonstrukcja 3D stawu nadgarstkowego konia z kością promieniową i łokciową
Rekonstrukcja 3D stawu nadgarstkowego konia z TK, ukazująca kość promieniową, kość łokciową, kość nadgarstkową promieniową oraz kość śródręcza III.
Przekrój TK stawu nadgarstkowego konia, z opisem
Rysunek 1 - Przekrój poprzeczny stawu nadgarstkowego konia w TK, ukazujący tętnicę promieniową, żyłę odpromieniową, wspólne więzadło nadgarstka oraz ścięgno mięśnia prostownika wspólnego palców.
Przekrój TK stawu nadgarstkowego konia, z opisem
Rysunek 2 - Przekrój poprzeczny stawu nadgarstkowego konia w TK, ukazujący tętnicę promieniową, żyłę odpromieniową, wspólne więzadło nadgarstka oraz ścięgno mięśnia prostownika wspólnego palców.
Rekonstrukcja 3D stawu nadgarstkowego konia z kością promieniową i łokciową
Rysunek 3 - Rekonstrukcja 3D stawu nadgarstkowego konia z TK, ukazująca kość promieniową, kość łokciową, kość nadgarstkową promieniową oraz kość śródręcza III.
  • Barone R. Anatomie comparée des mammifères domestiques. Tome 1. Ostéologie. 5th Edition. MaxiPrim, Pertuis, 2020.
  • Barone R. Anatomie comparée des mammifères domestiques, Tome 2, Arthrologie et myologie, 4th edition, Vigot, Paris, 2017.
  • Cauvin ER, Munroe GA, Boyd JS. Endoscopic examination of the carpal flexor tendon sheath in horses. Equine Vet J. 1997 Nov;29(6):459-66. doi: 10.1111/j.2042-3306.1997.tb03159.x.
  • Denoix JM. Essentials of Clinical Anatomy of the Equine Locomotor System. Boca Raton : Taylor & Francis, 2018.
  • Gray SN, Puchalski SM, Galuppo LD. Computed tomographic arthrography of the intercarpal ligaments of the equine carpus. Vet Radiol Ultrasound. 2013 May-Jun;54(3):245-52. doi: 10.1111/vru.12033. Epub 2013 Mar 14.
  • International Committee on Veterinary Gross Anatomical Nomenclature. 2017. Nomina Anatomica Veterinaria. Sixth Edition. Ghent (Belgium).
  • Leach D, Harland R, Burko B. The anatomy of the carpal tendon sheath of the horse. J Anat. 1981 Sep;133(Pt 2):301-7.
  • Murray RC. Magnetic Resonance Imaging of the Equine Carpus. Clin Tech Equine Pract 2007; 6:86-95. doi:10.1053/j.ctep.2006.11.008.
  • Nagy A, Dyson S. Magnetic resonance anatomy of the carpus of the horse described from images acquired from low-field and high-field magnets. Vet Radiol Ultrasound. 2011 May-Jun;52(3):273-83. doi: 10.1111/j.1740-8261.2010.01773.x. Epub 2011 Jan 31.
  • Probst A, Macher R, Hinterhofer C, Polsterer E, Guarda IH, König HE. Anatomical features of the carpal flexor retinaculum of the horse. Anat Histol Embryol. 2008 Dec;37(6):415-7. doi: 10.1111/j.1439-0264.2008.00867.x. Epub 2008 May 29.