Jelito grube

Jelito grube u zwierząt domowych stanowi końcowy odcinek przewodu pokarmowego, złożony z jelita ślepego, okrężnicy i odbytnicy. Odpowiada przede wszystkim za wchłanianie wody i elektrolitów, fermentację niestrawionego materiału (zwłaszcza u roślinożerców) oraz formowanie i magazynowanie kału. Jego budowa i funkcja różnią się między gatunkami; u zwierząt z fermentacją jelitową, takich jak konie, jelito grube jest silnie rozwinięte, co umożliwia trawienie mikrobiologiczne.

Anatomia jelita grubego u zwierząt domowych różni się między gatunkami, lecz obejmuje ogólnie jelito ślepe, okrężnicę, odbytnicę oraz kanał odbytu.

Różnice gatunkowe

• Przeżuwacze (np. bydło, owce):

  • Jelito czcze może być wyjątkowo długie, a jelito kręte jest często trudne do odróżnienia makroskopowo.

  • Dwunastnica posiada esowate zgięcie (pętlę esowatą) i jest ściśle skojarzona z wątrobą i trzustką.

• Konie:

  • Długie jelito czcze (może osiągać 20 metrów), co predysponuje je do przemieszczenia lub skrętu (kolka).

  • Jelito kręte jest stosunkowo krótkie i uchodzi do dużego jelita ślepego.

• Świnie:

  • Posiadają dobrze wykształconą pętlę dwunastnicy oraz stosunkowo zbite pętle jelitowe.

  • Kępki Peyera są szczególnie duże i liczne w jelicie krętym.

• Psy i koty:

  • Widoczna jest klasyczna segmentacja; jelito cienkie jest wysoce ruchome i podatne na niedrożność lub skręt.

Unaczynienie i unerwienie

• Unaczynienie tętnicze: Głównie przez gałęzie tętnicy krezkowej czaszkowej, z bogatymi zespoleniami.

• Odpływ żylny: Przez żyłę krezkową górną i żyłę wrotną wątroby do wątroby.

• Unerwienie: Autonomiczne nerwy biegnące przez splot krezkowy regulują motorykę i wydzielinę.

Warstwy histologiczne (wszystkie odcinki)

Od warstwy najbardziej wewnętrznej do zewnętrznej:

• Błona śluzowa: Z kosmkami i gruczołami jelitowymi (kryptami Lieberküna)

• Błona podśluzowa: Zawiera naczynia krwionośne, naczynia limfatyczne i sploty nerwowe

• Błona mięśniowa: Wewnętrzna warstwa okrężna i zewnętrzna warstwa podłużna mięśniówki gładkiej

• Błona surowicza: Cienka warstwa tkanki łącznej pokryta nabłonkiem śródjamowym