Musculus obliquus dorsalis

Mięsień skośny grzbietowy jest mięśniem prążkowanym oczodołu, należącym do mięśni gałki ocznej. Jego przyczep początkowy znajduje się w okolicy kanału wzrokowego; mięsień biegnie dogłowowo wzdłuż przyśrodkowo-grzbietowej ściany oczodołu w kierunku bloczka. Następnie odbija w stronę gałki ocznej, gdzie wstawia się pod mięśniem prostym grzbietowym.

Kształt: Prążkowany mięsień oczodołu tworzący kąt na bloczku

Przyczep początkowy: Wierzchołek oczodołu, w otoczeniu kanału wzrokowego

Wstawienie: Grzbietowo-boczna część okolicy równika gałki ocznej

Stosunki topograficzne: Tylnie, a następnie przyśrodkowo-grzbietowo względem gałki ocznej; przyśrodkowo-grzbietowo względem pozostałych mięśni gałkowych; przyczepia się do bloczka

Czynność: Przede wszystkim intorsja, a także odwodzenie i obniżanie oka

Antagonista: Mięsień skośny brzuszny

Unaczynienie: Gałęzie mięśniowe zewnętrznej tętnicy ocznej, splot oczny

Unerwienie: Nerw bloczkowy

Opis:

Mięsień skośny grzbietowy jest jednym z prążkowanych mięśni oczodołu.

Jego przyczep początkowy znajduje się na wierzchołku oczodołu, w pobliżu kanału wzrokowego; mięsień przyczepia się do okostnej oczodołu podobnie jak pozostałe mięśnie gałki ocznej, a następnie biegnie dogłowowo. Przyjmuje jednak kierunek przyśrodkowo-grzbietowy, zmierzając ku bloczkowi położonemu przyśrodkowo-grzbietowo względem gałki ocznej, na ścianie oczodołu. Na poziomie bloczka mięsień otoczony jest przez pochwę maziową. Przechodzi przez bloczek, zmieniając kierunek biegu na boczny w stronę gałki ocznej, i kończy się ścięgnem przebiegającym między mięśniem prostym grzbietowym a twardówką, wstawiając się grzbietowo-bocznie. W trakcie swojego przebiegu stopniowo oddala się od stożka mięśniowego otaczającego nerw wzrokowy.

Skurcz tego mięśnia wywołuje przede wszystkim intorsję oka, może również powodować jego odwodzenie i obniżanie. Mięsień skośny brzuszny jest jego antagonistą.

Mięsień jest unaczyniony przez gałęzie mięśniowe zewnętrznej tętnicy ocznej, a odpływ żylny odbywa się przez żyły wchodzące w skład splotu ocznego.

Unerwiony jest przez nerw bloczkowy — nerw czaszkowy niemal wyłącznie do niego przeznaczony, którego nazwa pochodzi od ich wzajemnego stosunku topograficznego. Nerw ten wnika do oczodołu przez szczelinę oczodołową i dochodzi do bocznej powierzchni mięśnia.

Zmienność gatunkowa:

U koniowatych przyczep początkowy nerwu znajduje się w pobliżu otworu sitowego; wstawienie odbywa się za pośrednictwem szerokiego, lecz bardzo cienkiego zakończenia ścięgnistego, które przebiega między mięśniem prostym grzbietowym a gałką oczną i przyczepia się pod mięśniem prostym bocznym.

U bydła mięsień przyczepia się w przedrównikowej okolicy gałki ocznej, pod wstawieniem mięśnia prostego grzbietowego oraz na grzbietowej części wstawienia mięśnia cofacza gałki ocznej.

U owiec mięsień przyczepia się w przedrównikowej okolicy gałki ocznej, poniżej wstawienia mięśnia prostego grzbietowego.

U świń mięsień ma silny przyczep początkowy, osadzony w głębokim dole ściany oczodołu. Jego wstawienie jest cienkie, położone blisko rąbka rogówki.

U psów mięsień przyczepia się do twardówki między wstawieniami mięśnia prostego grzbietowego i mięśnia prostego bocznego, po uprzednim przejściu pod mięśniem prostym grzbietowym.

U kotów mięsień kończy się cienkim ścięgnem, które wstawia się grzbietowo-bocznie na twardówkę w pobliżu równika gałki ocznej, po uprzednim przejściu pod mięśniem prostym grzbietowym.

U królików mięsień jest w trakcie swojego przebiegu oddzielony od pozostałych mięśni oczodołu przez zatokę żylną oczną oraz głęboki gruczoł trzeciej powieki. Wstawia się poniżej wstawienia mięśnia prostego grzbietowego, po uprzednim przejściu między włóknami mięśnia dźwigacza powieki górnej.

U człowieka mięsień ten bierze początek na wspólnym pierścieniu ścięgnistym i wstawia się skośnie na tylną część gałki ocznej, po uprzednim przejściu pod mięśniem prostym górnym.