Musculus rectus ventralis

Mięsień prosty brzuszny jest mięśniem prążkowanym oczodołu, należącym do mięśni gałki ocznej i najbardziej brzusznym spośród czterech mięśni prostych. Wywodzi się z okolicy kanału wzrokowego i poszerza się, biegnąc doczaszkowo w kierunku gałki ocznej, gdzie kończy się rozcięgnową płytką wstawienia. Powoduje obniżenie (depresję) oka.

Budowa: Prosty mięsień prążkowany oczodołu

Przyczep początkowy: Wierzchołek oczodołu, okolica kanału wzrokowego

Wstawienie: Część brzuszna przedrównikowej okolicy gałki ocznej

Stosunki topograficzne: Doogonowo od gałki ocznej, brzusznie od pozostałych mięśni gałki ocznej, pokrywa mięsień cofacz gałki ocznej

Czynność: Głównie depresja oka

Antagonista: Mięsień prosty grzbietowy

Unaczynienie: Gałęzie mięśniowe zewnętrznej tętnicy ocznej, splot oczny

Unerwienie: Gałąź brzuszna nerwu okoruchowego

Opis:

Mięsień prosty brzuszny jest jednym z mięśni prążkowanych oczodołu oraz jednym z czterech mięśni prostych gałki ocznej.

Wywodzi się z wierzchołka oczodołu, w pobliżu kanału wzrokowego, przyczepiając się do okostnej oczodołu.

Cztery mięśnie proste są podobne kształtem — prostoliniowe i stopniowo poszerzające się ku miejscu wstawienia na gałkę oczną, choć między nimi mogą występować niewielkie różnice w rozmiarze i długości. Mięsień prosty brzuszny przebiega przez oczodół w położeniu brzusznym względem pozostałych mięśni oczodołowych. Wstawia się za pośrednictwem rozcięgnowej płytki na część brzuszną gałki ocznej, w jej okolicy przedrównikowej, między rąbkiem rogówki a równikiem gałki ocznej. Wraz z pozostałymi mięśniami prostymi tworzy stożek otaczający nerw wzrokowy i mięsień cofacz gałki ocznej, pokrywając go od strony brzusznej.

Skurcz tego mięśnia wywołuje depresję oka. Mięsień prosty grzbietowy jest jego antagonistą.

Mięsień jest zaopatrywany przez gałęzie mięśniowe zewnętrznej tętnicy ocznej, a odpływ żylny odbywa się przez żyły wchodzące w skład splotu ocznego.

Unerwiony jest przez gałąź brzuszną nerwu okoruchowego, który wnika do oczodołu przez szczelinę oczodołową i dochodzi do powierzchni grzbietowej mięśnia.

Zmienność gatunkowa:

U koniowatych mięśnie proste wstawiają się kilka milimetrów doogonowo od rąbka rogówki, za pośrednictwem cienkiego rozcięgna.

U bydła mięśnie proste są szczególnie szerokie i grube. Wstawiają się blisko rąbka rogówki za pomocą blaszek ścięgnistych.

U owiec mięśnie proste przyczepiają się do twardówki za pomocą blaszek ścięgnistych, jednak ich odległość od rąbka rogówki różni się między poszczególnymi mięśniami — od 1 mm dla mięśnia prostego bocznego do 1 cm dla mięśnia prostego przyśrodkowego.

U świń mięśnie proste mają silne przyczepy początkowe w głębokich dołach ściany oczodołu. Ich wstawienia są cienkie, blisko rąbka rogówki, z wyjątkiem mięśnia prostego przyśrodkowego, który wstawia się bardziej doogonowo, w pobliżu równika gałki ocznej.

U psa mięśnie proste są wąskie i wstawiają się za pośrednictwem zakończeń rozcięgnowych, w odległości od 3 do 7 mm doogonowo od rąbka rogówki.

U kotów mięśnie proste kończą się cienkimi, lecz szerokimi blaszkami rozcięgnowymi. Wstawienia te leżą stosunkowo daleko od rąbka rogówki — w odległości od 6 do 10 mm — co dotyczy zwłaszcza wstawienia mięśnia prostego bocznego.

U królików mięśnie proste wstawiają się do gałki ocznej za pomocą szerokich rozcięgien, blisko rąbka rogówki, z wyjątkiem mięśnia prostego przyśrodkowego, którego wstawienie jest bardziej doogonowe.

U człowieka mięśnie proste wywodzą się ze wspólnego pierścienia ścięgnistego otaczającego górną szczelinę oczodołową i kanał wzrokowy. Wstawiają się za pomocą końcowych rozcięgien, w odległości od 5 do 8 mm doogonowo od rąbka rogówki.