Podstawa serca

Podstawa serca (basis cordis) stanowi grzbietową powierzchnię narządu i jest skierowana grzbietowo-dogłowowo w stronę kręgosłupa.

Leży naprzeciwko wierzchołka i jest szeroka, stosunkowo płaska oraz utrwalona w położeniu w porównaniu z bardziej ruchomymi brzusznymi częściami serca. U ssaków domowych podstawa leży mniej więcej między trzecią a piątą przestrzenią międzyżebrową, w zależności od gatunku, budowy ciała i wielkości serca.

Podstawa serca stanowi wnękę narządu i jest tworzona głównie przez przedsionki, przy czym lewy przedsionek wnosi największy udział. Ściany przedsionków na poziomie podstawy są grubsze i gładsze niż uszka, które wybiegają dogłowowo z przedsionków i nie są uważane za część podstawy właściwej. Lewy przedsionek zajmuje położenie grzbietowe i nieco ogonowe, natomiast przedsionek prawy leży bardziej dogłowowo i po prawej stronie. Przegroda międzyprzedsionkowa jest ustawiona skośnie i wewnętrznie wchodzi w skład struktury podstawy.

Podstawa stanowi miejsce przyczepu i wejścia wielkich naczyń. Z jej powierzchni grzbietowej odchodzą wstępująca aorta i pień płucny, natomiast do prawego przedsionka uchodzą żyła główna czaszkowa i żyła główna ogonowa, a do lewego przedsionka — żyły płucne. Naczynia te są osadzone w łącznotkankowym zrębie włóknistym i częściowo otoczone przez odbicia osierdzia surowiczego, które tworzą zatokę poprzeczną i zatokę skośną osierdzia. Zatoka poprzeczna osierdzia leży między brzusznymi drogami odpływu tętniczego a grzbietowymi drogami dopływu żylnego, bezpośrednio sąsiadując z podstawą serca.

Od strony zewnętrznej podstawa graniczy grzbietowo z rozdwojeniem tchawicy, głównymi oskrzelami, przełykiem i aortą piersiową. Rozdwojenie tchawicy leży zazwyczaj tuż dogłowowo od podstawy, zwłaszcza u psa, natomiast przełyk biegnie grzbietowo i nieco na lewo od lewego przedsionka. To bliskie sąsiedztwo wyjaśnia kliniczne znaczenie powiększenia lewego przedsionka, które może prowadzić do ucisku przełyku. Bocznie podstawa jest flankowana przez płuca, a jej powierzchnia grzbietowa pozostaje w kontakcie z opłucną śródpiersiową.