Śledziona

Śledziona jest największym wtórnym narządem limfatycznym znajdującym się po lewej stronie brzucha, poniżej przepony, w jamie otrzewnowej.

Śledziona jest miękkim, silnie unaczynionym narządem limfatycznym, pełniącym istotne funkcje hematologiczne i immunologiczne u zwierząt domowych: nadzór immunologiczny, proliferacja i dojrzewanie limfocytów oraz degradacja starzejących się i uszkodzonych erytrocytów.

Mimo że podstawowa budowa i funkcja są zachowane u wszystkich ssaków, stwierdza się gatunkowe różnice w morfologii, położeniu i utkaniu naczyniowym.

1. Budowa ogólna i funkcja

Śledziona otoczona jest błoną włóknistą i zbudowana z dwóch głównych rodzajów tkanki:

• Miazga biała: Tkanka limfatyczna zorganizowana wokół centralnych tętniczek. Odgrywa rolę w nadzorze immunologicznym i produkcji limfocytów.

• Miazga czerwona: Zbudowana ze sznurów śledzionowych i zatok żylnych; odpowiada za filtrowanie krwi, usuwanie starzejących się erytrocytów oraz magazynowanie krwi.

Błona włóknista zawiera włókna mięśni gładkich, umożliwiające skurcz i wydalanie zmagazynowanej krwi, co jest szczególnie wyraźne u niektórych gatunków, takich jak koń.

2. Powierzchnie i brzegi śledziony

Śledziona ma dwie powierzchnie

Śledziona leży pod lewą częścią przepony i posiada gładką, wypukłą powierzchnię zwróconą ku przeponie — powierzchnię ścienną [przeponową]. Przylega do żeber dziewiątego, dziesiątego i jedenastego.

Druga strona — powierzchnia trzewna śledziony — podzielona jest na trzy obszary:

• Powierzchnia żołądkowa stanowi doczaszkową część powierzchni trzewnej, pozostającą w kontakcie z grzbietową częścią żołądka.

• Powierzchnia jelitowa stanowi doogonową część powierzchni trzewnej, pozostającą w kontakcie z częściami jelita czczego i okrężnicy. Nie występuje u przeżuwaczy.

• Powierzchnia nerkowa stanowi grzbietową część powierzchni trzewnej i pozostaje w kontakcie z górną częścią nerki lewej. Nie występuje u przeżuwaczy.

Śledziona ma dwa brzegi:

• Brzeg doczaszkowy: wypukły i gładki, leży w bliskim sąsiedztwie przepony i żołądka, zwłaszcza krzywizny większej żołądka.

• Brzeg doogonowy: prostszy lub nieznacznie wklęsły, przylega do pętli jelita cienkiego, sieci większej oraz lewej ściany brzucha.

Śledziona ma dwa końce

• Koniec grzbietowy (biegun doczaszkowy, głowa):

  • Położony w pobliżu dna żołądka.

  • Bardziej unieruchomiony przez połączenia więzadłowe (przede wszystkim więzadło żołądkowo-śledzionowe).

• Koniec brzuszny (biegun doogonowy, ogon):

  • Bardziej ruchomy i może sięgać różnie daleko w zależności od wielkości śledziony i stanu fizjologicznego.

  • W przypadkach splenomegalii może niekiedy sięgać do brzusznej linii pośrodkowej lub przemieszczać się na prawą stronę brzucha.

3. Połączenia więzadłowe

• Więzadło żołądkowo-śledzionowe: Łączy śledzionę z krzywizną większą żołądka; zawiera krótkie naczynia żołądkowe i śledzionowe.

• Wiązadło przeponowo-śledzionowe: Mniej wyraźne u psów; łączy śledzionę z przeponą w pobliżu odnogi lewej.

• Więzadło śledzionowo-nerkowe (lienalno-nerkowe): Opisywane niekiedy w odniesieniu do nerki lewej; lepiej rozwinięte u innych gatunków.

4. Unaczynienie

Śledziona otrzymuje krew tętniczą z tętnicy śledzionowej, będącej gałęzią tętnicy trzewnej. Odpływ żylny odbywa się przez żyły śledzionowe, które uchodzą do żyły wrotnej wątroby. Krążenie śledzionowe jest przystosowane do powolnego przepływu krwi, co sprzyja filtracji i funkcjom immunologicznym.

5. Unerwienie

Śledziona jest unerwiana przez włókna współczulne ze splotu trzewnego, które regulują skurcz błony włóknistej śledziony i modulują odpowiedzi immunologiczne.

6. Odpływ chłonki

Chłonka odpływa do węzłów chłonnych śledzionowych i trzustkowo-śledzionowych, a następnie do większych naczyń chłonnych kierujących się ku zbiorniku mleczu.