Układ nerwowy autonomiczny

Autonomiczny układ nerwowy odnosi się do mimowolnego i w dużej mierze nieświadomego działu obwodowego układu nerwowego, który reguluje czynności trzewne. Obejmują one aktywność układu sercowo-naczyniowego, rytm oddechowy, procesy trawienne, wydzielanie gruczołów, termoregulację oraz odruchy źreniczne. Działa niezależnie od świadomej kontroli i jest niezbędny do utrzymania homeostazy u wszystkich gatunków zwierząt domowych.

Autonomiczny układ nerwowy jest anatomicznie i czynnościowo podzielony na dwa główne działy: część współczulną i część przywspółczulną. Działy te składają się z neuronów przedzwojowych, których ciała komórkowe zlokalizowane są w centralnym systemie nerwowym, oraz z neuronów zazwojowych, które unerwiają narządy docelowe. Włókna przedzwojowe układu współczulnego wywodzą się z piersiowo-lędźwiowych segmentów rdzenia kręgowego, natomiast włókna układu przywspółczulnego wywodzą się z obszarów czaszkowo-krzyżowych, w szczególności z nerwów czaszkowych III, VII, IX i X, a także z krzyżowych nerwów rdzeniowych.

Połączenie między autonomicznym układem nerwowym a narządami trzewnymi jest pośredniczone przez sieć splotów autonomicznych, takich jak splot sercowy, splot trzewny i sploty miedniczne, które integrują włókna współczulne i przywspółczulne. Sploty te są osadzone w tkance łącznej otaczającej główne narządy i naczynia krwionośne, tworząc złożone obwody regulacyjne.

Z klinicznego i anatomicznego punktu widzenia znajomość dróg i efektów działania autonomicznego układu nerwowego jest niezbędna w praktyce weterynaryjnej, w szczególności w zakresie anestezjologii, farmakologii oraz diagnostyki chorób neurologicznych i układowych. Organizacja anatomiczna układu autonomicznego różni się nieznacznie między gatunkami, jednak pozostaje zasadniczo zachowana u wszystkich ssaków.