Tętnica zębodołowa górna środkowa
Arteria alveolaris superior media
Definicja
Tętnica zębodołowa górna środkowa (MSAA) jest małą i niestałą gałęzią tętnicy podoczodołowej (będącej gałęzią końcową tętnicy szczękowej), która zaopatruje region przedtrzonowcowy górnego łuku zębowego. Towarzyszy gałęzi zębodołowej górnej środkowej i wyróżnia się znaczną zmiennością anatomiczną — nie występuje u wszystkich osobników.
Przyczep początkowy i przebieg
MSAA odchodzi od tętnicy podoczodołowej podczas jej przebiegu przez kanał podoczodołowy na dnie oczodołu. Od miejsca odejścia tętnica zstępuje wzdłuż bocznej ściany zatoki szczękowej w obrębie kostnego kanału (kanału zębodołowego środkowego), biegnąc ku dołowi od górnej części zatoki, aby ostatecznie połączyć się z kanałem zębodołowym przednim.
Obszar unaczynienia
MSAA dostarcza krew do:
Zębów przedtrzonowych szczęki (pierwszego i drugiego przedtrzonowca) oraz ich więzadeł przyzębnych
Przylegającego dziąsła policzkowego i kości wyrostka zębodołowego w okolicy przedtrzonowcowej
Części błony śluzowej (błony Schneidera) wyścielającej zatokę szczękową
Zmienność anatomiczna
MSAA należy do najbardziej zmiennych naczyń w okolicy szczękowej. Badania przeprowadzone na materiale sekcyjnym wykazały obecność gałęzi zębodołowej górnej środkowej (wraz z towarzyszącą jej tętnicą) jedynie w około 37% preparatów (7 spośród 19 preparatów sekcyjnych). W przypadku braku MSAA obszar przedtrzonowcowy jest zaopatrywany przez nakładające się gałęzie tętnicy zębodołowej górnej tylnej (PSAA) oraz tętnicy zębodołowej górnej przedniej (ASA), które tworzą rozległą sieć anastomoz wewnątrzkostnych w obrębie bocznej ściany zatoki szczękowej. Anastomoza ta, określana również jako tętnica zębodołowo-zatokowa, jest obecna praktycznie w 100% przypadków i przebiega przez boczną ścianę zatoki w odległości około 15,9–20,4 mm od grzebienia wyrostka zębodołowego.
Związek z siecią tętniczą szczęki
MSAA jest jedną z trzech tętnic zębodołowych górnych (tylnej, środkowej i przedniej), które łącznie zaopatrują zęby szczęki, kość wyrostka zębodołowego oraz błonę wyścielającą zatokę. Wszystkie trzy odchodzą ostatecznie od tętnicy szczękowej. Unaczynienie zatoki szczękowej jest zapewniane przede wszystkim przez PSAA oraz tętnicę podoczodołową, które tworzą zarówno anastomozy wewnątrzkostne (obecne w 100% przypadków), jak i zewnątrzkostne (obecne w około 44% przypadków) wzdłuż bocznej ściany zatoki.