Nasieniowód

Nasieniowód, będący przewodem wydalającym jądra, stanowi przedłużenie kanału najądrza.

Rozpoczynając się w dolnej części ogona najądrza, jest początkowo bardzo kręty, lecz stopniowo prostując się, wznosi się wzdłuż tylnego brzegu jądra i przyśrodkowej powierzchni najądrza ( część mosznowa nasieniowodu), a następnie jako składnik powrózka nasiennego ( część powrózka nasiennego nasieniowodu) przechodzi przez kanał pachwinowy ( część pachwinowa nasieniowodu) do pierścienia pachwinowego głębokiego.

Tutaj oddziela się od pozostałych struktur powrózka, zagina się wokół bocznej strony tętnicy nadbrzusznej dolnej i wznosi się na odcinku około 2,5 cm przed tętnicą biodrową zewnętrzną.

Następnie kieruje się ku tyłowi i nieznacznie ku dołowi, a skośnie krzyżując naczynia biodrowe zewnętrzne, wchodzi do jamy miednicy ( część miedniczna nasieniowodu), gdzie przebiega między blaszką otrzewnej a boczną ścianą miednicy i zstępuje po przyśrodkowej stronie zarośniętej tętnicy pępkowej oraz nerwu zasłonowego wraz z towarzyszącymi mu naczyniami.

Następnie krzyżuje od przodu moczowód i osiągając jego przyśrodkową stronę, zagina się pod ostrym kątem, po czym biegnie przyśrodkowo i nieznacznie ku przodowi, między dnem pęcherza moczowego a górnym końcem gruczołu nasiennego.

Osiągając przyśrodkową stronę gruczołu nasiennego, kieruje się ku dołowi i przyśrodkowo, pozostając z nim w kontakcie i stopniowo zbliżając się do nasieniowodu strony przeciwnej. W tym miejscu przebiega między dnem pęcherza moczowego a odbytnicą, gdzie jest objęty wspólną pochewką — wraz z gruczołem nasiennym — wywodzącą się z odbytniczo-pęcherzowej części powięzi śródbrzusznej miednicy.

Ostatecznie kieruje się ku dołowi, do podstawy prostaty, gdzie ulega znacznemu zwężeniu i łączy się pod ostrym kątem z przewodem gruczołu nasiennego, tworząc przewód wytryskowy, który przechodzi przez prostatę za jej płatem środkowym i uchodzi do części sterczowej cewki moczowej, w pobliżu ujścia łagiewki sterczowej.

Nasieniowód wyczuwalny jest pod palcami jako twarda, sznurowata struktura o walcowatym kształcie; jego ściany są gęste, a światło wyjątkowo małe.

Na poziomie dna pęcherza moczowego nasieniowód ulega poszerzeniu i staje się kręty — ten odcinek określa się mianem bańki. Niewielki trójkątny obszar dna pęcherza moczowego, ograniczony bocznie przez nasieniowody, a od góry przez dno zagłębienia odbytniczo-pęcherzowego otrzewnej, pozostaje w bezpośrednim kontakcie z odbytnicą.

Budowa. — Nasieniowód zbudowany jest z trzech warstw:

• przydanki, będącej zewnętrzną warstwą łącznotkankową (warstwą areolarną);
• warstwy mięśniowej, która na większości długości przewodu składa się z dwóch warstw gładkich włókien mięśniowych: zewnętrznej — o przebiegu podłużnym, i wewnętrznej — o przebiegu okrężnym; ponadto na początku nasieniowodu występuje trzecia warstwa, złożona z włókien podłużnych, położona wewnętrznie względem warstwy okrężnej, między nią a błoną śluzową;
• warstwy wewnętrznej, czyli błony śluzowej, o bladym zabarwieniu, ułożonej w podłużne fałdy. Błona śluzowa wyścielona jest nabłonkiem walcowatym, który na większości długości przewodu pozbawiony jest rzęsek; zmienny odcinek końca jądrowego przewodu wyścielony jest dwoma warstwami komórek walcowatych, przy czym komórki warstwy powierzchownej są urzęsione.