Jajnik

• Jajniki są homologami jąder u mężczyzny, ponieważ zarówno jajniki, jak i jądra są gruczołami płciowymi (gonadami) oraz gruczołami dokrewnymi.

Są to dwa guzkowe twory, położone po jednym z każdej strony macicy, w sąsiedztwie bocznej ściany miednicy, przyczepione do tylnej powierzchni więzadła szerokiego macicy, za jajowodami i poniżej nich.

Jajniki mają szaroróżową barwę i wykazują powierzchnię gładką lub pomarszczoną, nierówną. Każdy z nich ma około 4 cm długości, 2 cm szerokości i około 8 mm grubości, a jego masa wynosi od 2 do 3,5 g.

Każdy jajnik posiada powierzchnię boczną i przyśrodkową, koniec górny, czyli jajowodowy, oraz koniec dolny, czyli maciczny, a także brzeg przedni, czyli krezkowy, i brzeg tylny, czyli wolny.

Jajnik leży w płytkim zagłębieniu zwanym dołem jajnikowym, na bocznej ścianie miednicy; dół ten jest ograniczony od góry przez naczynia biodrowe zewnętrzne, od przodu przez zarośniętą tętnicę pępkową, a od tyłu przez moczowód. Dokładne położenie jajnika było przedmiotem znacznych rozbieżności poglądów; podany tu opis odnosi się do jajnika kobiety nieródki. Jajnik ulega przemieszczeniu podczas pierwszej ciąży i prawdopodobnie nigdy nie powraca do swojego pierwotnego położenia. W pozycji wyprostowanej długa oś jajnika jest pionowa.

Koniec jajowodowy leży w pobliżu żyły biodrowej zewnętrznej; przyczepia się do niego strzępek jajnikowy jajowodu oraz fałd otrzewnej — więzadło wieszadłowe jajnika — które biegnie ku górze nad naczyniami biodrowymi i zawiera naczynia jajnikowe.

Koniec maciczny jest skierowany ku dołowi, w stronę przepony miednicy; jest on zwykle węższy niż koniec jajowodowy i łączy się z kątem bocznym macicy, bezpośrednio za jajowodami, za pomocą zaokrąglonego sznura zwanego więzadłem właściwym jajnika, które przebiega wewnątrz więzadła szerokiego i zawiera pewną liczbę nieprążkowanych włókien mięśniowych.

Powierzchnia boczna przylega do otrzewnej ściennej wyścielającej dół jajnikowy; powierzchnia przyśrodkowa jest w znacznej mierze pokryta przez strzępiasty koniec jajowodu.

Brzeg krezkowy jest prosty, skierowany ku zarośniętej tętnicy pępkowej i przyczepia się do tylnej powierzchni więzadła szerokiego krótkim fałdem zwanym krezką jajnika. Pomiędzy dwiema blaszkami tego fałdu przebiegają naczynia krwionośne i nerwy zdążające do wnęki jajnika.

Brzeg wolny jest wypukły i skierowany ku moczowodowi. Jajowód otacza jajnik łukiem, biegnąc ku górze wzdłuż jego brzegu krezkowego, następnie wyginając się nad jego końcem jajowodowym, a w końcu zstępując wzdłuż jego brzegu wolnego i powierzchni przyśrodkowej.