Jajowód

Jajowody odprowadzają komórki jajowe z jajników do jamy macicy.

Są dwa, po jednym z każdej strony, położone w górnym brzegu więzadła szerokiego i rozciągające się od kąta górnego macicy do bocznej ściany miednicy.

Każdy jajowód ma około 10 cm długości i opisuje się go jako składający się z trzech części: (1) cieśni, czyli przyśrodkowego, zwężonego odcinka stanowiącego jedną trzecią długości; (2) bańki, czyli pośredniego, poszerzonego odcinka wygiętego nad jajnikiem; oraz (3) lejka z ujściem brzusznym, otoczonym strzępkami, z których jeden — strzępek jajnikowy — jest przytwierdzony do jajnika.

Jajowód biegnie bocznie aż do bieguna macicznego jajnika, następnie wznosi się wzdłuż brzegu krezkowego jajnika ku biegunowi jajowodowemu, nad którym się wysklepia; w końcu skręca ku dołowi i kończy się w pobliżu brzegu wolnego oraz przyśrodkowej powierzchni jajnika. Ujście maciczne jest bardzo wąskie i przepuszcza jedynie cienką szczecinę; ujście brzuszne jest nieco szersze. W obrębie strzępków jajowodu lub w pobliżu nich, w obrębie więzadła szerokiego, stwierdza się nierzadko jeden lub więcej małych pęcherzyków na szypułce. Określa się je mianem appendices vesiculosæ (hydatydy Morgagniego).

Budowa. — Jajowód składa się z trzech błon: surowiczej, mięśniowej i śluzowej. Zewnętrzna błona, czyli surowicza, jest otrzewnowa. Środkowa błona, czyli mięśniowa, składa się z zewnętrznej warstwy podłużnej i wewnętrznej warstwy okrężnej gładkich włókien mięśniowych, stanowiących przedłużenie włókien macicy. Wewnętrzna błona, czyli śluzowa, stanowi przedłużenie błony śluzowej wyściełającej macicę, a przy ujściu brzusznym jajowodu przechodzi w otrzewną. Tworzy ona fałdy podłużne, które w obrębie bańki są znacznie bardziej rozbudowane niż w cieśni. Nabłonek wyściełający jest walcowaty i urzęsiony. Ten rodzaj nabłonka stwierdza się również na wewnętrznej powierzchni strzępków, podczas gdy na ich zewnętrznej, surowiczej powierzchni nabłonek stopniowo przechodzi w śródbłonek otrzewnej.

Uważa się, że zapłodnienie komórki jajowej zachodzi w jajowodzie, po czym zapłodniona komórka jajowa jest prawidłowo transportowana do macicy; komórka jajowa może jednak przylgnąć do ściany jajowodu i rozpocząć tam swój rozwój, dając początek najczęstszej postaci ciąży ektopowej. W takich przypadkach dochodzi do wytworzenia owodni i kosmówki, jednak prawdziwa doczesna nigdy nie jest obecna; ciąża kończy się zazwyczaj wydaleniem komórki jajowej przez ujście brzuszne, choć nierzadko dochodzi do pęknięcia jajowodu do jamy otrzewnowej, czemu towarzyszy masywny krwotok wymagający interwencji chirurgicznej.