Łopatka

Łopatka (ang. shoulder blade) jest kością płaską leżącą przy doczaszkowej części bocznej ściany klatki piersiowej.

Łopatka posiada:

• Powierzchnię żebrową (powierzchnię przyśrodkową), zwróconą ku żebrom, wydrążoną przez płytki dół podłopatkowy, zajęty przez przyczep początkowy mięśnia podłopatkowego. W bliższej części powierzchni żebrowej znajduje się wyraźnie odgraniczony obszar zwany powierzchnią zębatą, stanowiący przyczep początkowy mięśnia zębatego brzusznego.

• Powierzchnię boczną, podzieloną przez grzebień łopatki na mniejszy, doczaszkowy dół nadgrzebieniowy (dla przyczepu początkowego mięśnia nadgrzebieniowego) oraz większy, doogonowy dół podgrzebieniowy (dla przyczepu początkowego mięśnia podgrzebieniowego). Grzebień łopatki rozciąga się od brzegu grzbietowego do kąta dobrzusznego, zwiększając swoją wysokość w kierunku grzbietowo-brzusznym. Grzebień łopatki kończy się wyrostkiem barkowym łopatki, dobrze zaznaczoną eminencją, położoną blisko kąta dobrzusznego u mięsożernych i przeżuwaczy, natomiast pozostającą dystalnie u świń i koni. Wyrostek barkowy łopatki kieruje się brzusznie u mięsożernych (wyrostek haczykowaty) i doogonowo u kotów (wyrostek nadhaczykowaty). Króliki posiadają oba wyrostki wyrostka barkowego łopatki (haczykowaty i nadhaczykowaty).

• Brzeg grzbietowy, zwrócony ku kręgosłupowi. Na nim przyczepia się chrząstka łopatki (mała u mięsożernych).

• Brzeg doogonowy, zwrócony ku okolicy m. trójgłowego ramienia, zaznaczony kilkoma grzebieniami dla przyczepu mięśnia trójgłowego ramienia.

• Brzeg doczaszkowy, zwrócony ku szyi zwierzęcia. Wykazuje on wcięcie łopatki, w którym przebiega nerw nadłopatkowy, na poziomie szyi łopatki i grzbietowo od guzka nadpanewkowego.

• Kąt doogonowy, łączący brzeg grzbietowy z brzegiem doogonowym.

• Kąt doczaszkowy, łączący brzeg grzbietowy z brzegiem doczaszkowym.

• Kąt dobrzuszny, na którym znajduje się wydrążenie stawowe, oddzielony od bliższej części łopatki przez szyję łopatki.

Wydrążenie stawowe, służące do artykulacji z głową kości ramiennej, położone jest w kącie dobrzusznym łopatki. U koni w brzegu wydrążenia stawowego obecne jest doczaszkowo-przyśrodkowe wcięcie, zwane wcięciem panewkowym.

Doczaszkowo od wydrążenia stawowego znajduje się duże wyniosłość zwana guzkiem nadpanewkowym, stanowiąca przyczep początkowy mięśni przedramienia. Wyrostek kruczy jest przyśrodkowym wyrostkiem guzka nadpanewkowego, stanowiącym przyczep początkowy mięśnia kruczo-ramiennego; u zwierząt domowych pozostaje on mały.

Guzek podpanewkowy jest małą wyniosłością na brzegu doogonowym, grzbietowo od kąta dobrzusznego, stanowiącą przyczep początkowy mięśnia trójgłowego ramienia (u mięsożernych i koni) i/lub mięśnia stawowego ramiennego (u koni, kotów i świń).