Mięsień prosty przyśrodkowy

Mięsień prosty przyśrodkowy jest mięśniem prążkowanym oczodołu, należącym do mięśni gałki ocznej, i jest najbardziej przyśrodkowym spośród czterech mięśni prostych. Wywodzi się z okolicy kanału wzrokowego i poszerza się, biegnąc doczaszkowo ku gałce ocznej, gdzie kończy się rozcięgnową płytką wstawienia. Powoduje przywiedzenie oka.

Budowa: Oczodołowy mięsień prosty prążkowany

Przyczep początkowy: Wierzchołek oczodołu, otaczający kanał wzrokowy

Wstawienie: Część przyśrodkowa przedrównikowej okolicy gałki ocznej

Stosunki topograficzne: Ku tyłowi od gałki ocznej, przyśrodkowo względem pozostałych mięśni gałki ocznej, pokrywający mięsień cofacz gałki ocznej

Czynność: Głównie przywiedzenie oka

Antagonista: Mięsień prosty boczny

Unaczynienie: Gałęzie mięśniowe zewnętrznej tętnicy ocznej, splot oczny

Unerwienie: Gałąź brzuszna nerwu okoruchowego

Opis:

Mięsień prosty przyśrodkowy jest jednym z mięśni prążkowanych oczodołu oraz jednym z czterech mięśni prostych gałki ocznej.

Wywodzi się z wierzchołka oczodołu, w pobliżu kanału wzrokowego, przyczepiając się do okostnej oczodołu.

Cztery mięśnie proste są podobne kształtem, prostoliniowe i stopniowo poszerzają się ku miejscu wstawienia na gałce ocznej, choć między nimi mogą występować niewielkie różnice w rozmiarze i długości. Mięsień prosty przyśrodkowy przebiega przez oczodół w pozycji przyśrodkowej względem pozostałych mięśni oczodołowych. Wstawia się za pośrednictwem rozcięgnowej płytki na część przyśrodkową gałki ocznej, w jej okolicy przedrównikowej, między rąbkiem rogówki a równikiem gałki ocznej. Wraz z pozostałymi mięśniami prostymi tworzy stożek otaczający nerw wzrokowy i mięsień cofacz gałki ocznej, pokrywając go od strony przyśrodkowej.

Skurcz tego mięśnia wywołuje przywiedzenie oka. Mięsień prosty boczny jest jego antagonistą.

Mięsień jest zaopatrywany przez gałęzie mięśniowe zewnętrznej tętnicy ocznej, a odpływ żylny odbywa się przez żyły tworzące część splotu ocznego. Unerwiony jest przez gałąź brzuszną nerwu okoruchowego, który wnika do oczodołu przez szczelinę oczodołową, przebiega brzusznie względem nerwu wzrokowego i dochodzi do powierzchni bocznej mięśnia.

Zmienność:

U koniowatych mięśnie proste wstawiają się kilka milimetrów ku tyłowi od rąbka rogówki, za pośrednictwem cienkiej rozcięgny.

U bydła mięśnie proste są szczególnie szerokie i grube. Wstawiają się blisko rąbka rogówki za pomocą blaszek ścięgnistych.

U owiec mięśnie proste przyczepiają się do twardówki za pomocą blaszek ścięgnistych, jednak ich odległość od rąbka rogówki różni się między poszczególnymi mięśniami — od 1 mm w przypadku mięśnia prostego bocznego do 1 cm w przypadku mięśnia prostego przyśrodkowego.

U świń mięśnie proste mają silne przyczepy początkowe w głębokich dołach ściany oczodołu. Ich wstawienia są cienkie, bliskie rąbka rogówki, z wyjątkiem mięśnia prostego przyśrodkowego, który wstawia się bardziej ku tyłowi, w pobliżu równika gałki ocznej.

U psa mięśnie proste są wąskie i wstawiają się za pośrednictwem zakończeń rozcięgnowych w odległości od 3 do 7 mm ku tyłowi od rąbka rogówki.

U kotów mięśnie proste kończą się cienkimi, lecz szerokimi blaszkami rozcięgnowymi. Wstawienia te leżą stosunkowo daleko od rąbka rogówki, w odległości od 6 do 10 mm, co dotyczy zwłaszcza wstawienia mięśnia prostego bocznego.

U królików mięśnie proste wstawiają się do gałki ocznej za pośrednictwem szerokich rozcięgien, blisko rąbka rogówki, z wyjątkiem mięśnia prostego przyśrodkowego, którego wstawienie jest bardziej tylne.

U człowieka mięśnie proste wywodzą się ze wspólnego pierścienia ścięgnistego otaczającego górną szczelinę oczodołową i kanał wzrokowy. Wstawiają się za pomocą końcowych rozcięgien w odległości od 5 do 8 mm ku tyłowi od rąbka rogówki.