Pole najdalsze

Pole najdalsze jest strukturą silnie unaczynioną, położoną w części ogonowej dna czwartej komory pnia mózgu, tuż dziobowo od zasuwki, oddzieloną od trójkąta nerwu błędnego półprzezroczystym grzebieniem zwanym sznurem rozdzielającym.

Pod względem budowy pole najdalsze składa się z komponentu naczyniowego i komponentu komórkowego. Część naczyniowa zawiera zatokowe kapilary okienkowe tworzące układ wrotny, natomiast część komórkowa obejmuje spłaszczone komórki wyściółki, komórki glejowe oraz małe neurony. Wyspecjalizowane komórki zwane tanicytami, wywodzące się z pogrubiałych komórek wyściółki, posiadają mikrokosmki wnikające do płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR).

Pole najdalsze należy do narządów okołokomorowych mózgu pozbawionych bariery krew–mózg. Umożliwia to wykrywanie substancji krążących we krwi, ponieważ okienkowe kapilary pozwalają cząsteczkom i sygnałom chemicznym swobodnie docierać do neuronów tej struktury. Odgrywa ono istotną rolę w monitorowaniu sygnałów przenoszonych przez krew, takich jak informacje z baroreceptorów (sygnały czucia ciśnienia) pochodzące z zatoki tętnicy szyjnej i aorty, co umożliwia mózgowi regulację odpowiedzi sercowo-naczyniowych, w tym dostosowywanie częstości akcji serca i skurczu naczyń. Pole najdalsze wykrywa również sygnały osmoreceptorów rejestrujących stężenie substancji osmotycznie czynnych (takich jak sód) we krwi, napływające z wątroby i innych narządów. Sygnały te uczestniczą w regulacji bilansu płynów i procesów metabolicznych. Ponadto pole najdalsze wykrywa hormon angiotensynę II, która uruchamia szlaki prowadzące do wzrostu tętniczego ciśnienia krwi bez istotnego wpływu na częstość akcji serca.

Warto podkreślić, że pole najdalsze wchodzi również w skład grzbietowego kompleksu nerwu błędnego i jest powszechnie uznawane za „ośrodek wymiotny" mózgu, odgrywając kluczową rolę w wykrywaniu i reagowaniu na bodźce emetyczne obecne we krwi i płynie mózgowo-rdzeniowym.