Trzeszczka łokciowa kciuka

Łokciowa kość trzeszczka kciuka [I] jest małą, owalną kością osadzoną w tkankach miękkich po łokciowej (przyśrodkowej) stronie stawu śródręczno-paliczkowego (MCP) kciuka [I]. Jest ona jedną z dwóch stałych kości trzeszczek w tej lokalizacji — drugą jest kość trzeszczka promieniowa po przeciwnej stronie.

Budowa anatomiczna i funkcja

Łokciowa kość trzeszczka jest wbudowana w blaszkę dłoniową stawu śródręczno-paliczkowego kciuka [I] i stanowi miejsce przyczepu mięśnia przywodziciela kciuka. Wspólnie z promieniową kością trzeszczką (do której przyczepia się mięsień zginacz krótki kciuka) kości te pełnią następujące funkcje:

• Ochraniają ścięgno mięśnia zginacza długiego kciuka przebiegające między nimi

• Zwiększają przewagę mechaniczną mięśni wewnętrznych działających na kciuk [I]

• Rozkładają siły ściskające w stawie śródręczno-paliczkowym podczas chwytu szczypcowego i siłowego

Morfologia

Łokciowa kość trzeszczka tworzy staw z łokciowym kłykciem dłoniowym głowy pierwszej kości śródręcza, który jest charakterystycznie bardziej płaski i szerszy niż kłykieć promieniowy. Ta szersza powierzchnia stawowa może wyjaśniać, dlaczego łokciowa kość trzeszczka jest mniej podatna na zwyrodnieniowe zapalenie stawów w porównaniu z promieniową kością trzeszczką, która przesuwa się po wyższym i węższym grzebieniu.

Częstość występowania

Łokciowa kość trzeszczka jest obecna niemal powszechnie — jej częstość radiograficzna wynosi około 99,6% u dorosłych, co sprawia, że wraz z promieniową kością trzeszczką (99,9%) należy ona do najbardziej stałych kości trzeszczek w ciele ludzkim. Kostnienie rozpoczyna się zazwyczaj około 10.–11. roku życia (wcześniej u kobiet) i jest zakończone do 13.–14. roku życia.

Znaczenie kliniczne

Złamania łokciowej kości trzeszczki są rzadkie i zazwyczaj powstają w wyniku urazów nadmiernego wyprostu lub bezpośredniego urazu stawu śródręczno-paliczkowego kciuka [I]. Złamania te mogą być przeoczone na standardowych zdjęciach rentgenowskich w projekcji przednio-tylnej i często wymagają wykonania projekcji skośnych w celu postawienia rozpoznania. Dwudzielne (niepełnie skostniałe) kości trzeszczki mogą imitować złamania i muszą być różnicowane radiograficznie. Pourazowe zapalenie stawu trzeszczkowego oraz zapalenie kości trzeszczki również mogą wystąpić, choć promieniowa kość trzeszczka jest zajęta częściej.