Istota biała

Istota biała (łac. substantia alba) jest jednym z głównych rodzajów tkanki centralnego systemu nerwowego, obok istoty szarej. Składa się z włókien nerwowych (aksonów) podtrzymywanych przez neuroglej. Włókna nerwowe są chronione przez tłuszczową osłonkę zwaną osłonką mielinową, która nadaje istocie białej jej białą barwę. Włókna te w obrębie istoty białej umożliwiają komunikację i wymianę informacji między różnymi obszarami istoty szarej.

W rdzeniu kręgowym istota biała otacza centralnie położoną istotę szarą. Można ją podzielić na odrębne obszary, w tym przedni, boczny i tylny sznur istoty białej (łac. funiculi). Przednie sznury istoty białej położone są między przednimi korzeniami ruchowymi, słup tylny — między tylnymi korzeniami czuciowymi, a boczne sznury istoty białej — między przednimi i tylnymi korzeniami nerwowymi po obu stronach. Pod względem czynnościowym włókna nerwowe można grupować w pęczki lub obszary zwane drogami wstępującymi i zstępującymi. Drogi wstępujące uczestniczą w funkcjach czuciowych, takich jak przewodzenie informacji dotyczących wibracji, czucia proprioceptywnego i dyskryminacji dwupunktowej za pośrednictwem pęczka smukłego i pęczka klinowatego, a także przewodzenie czucia bólu, temperatury, dotyku i ucisku przez drogi rdzeniowo-wzgórzowe. Drogi zstępujące odpowiadają za funkcje ruchowe. Przykładem jest droga korowo-rdzeniowa boczna, która kontroluje precyzyjną motorykę dystalnych części kończyn.

Wszystkie obszary istoty białej rdzenia kręgowego przebiegają przez różne części pnia mózgu i łączą się ze wzgórzem, móżdżkiem oraz różnymi obszarami mózgu, zarówno podkorowo, jak i korowo.

W obrębie półkul mózgowych włókna istoty białej można podzielić na trzy grupy na podstawie ich połączeń: włókna spoidłowe, włókna kojarzeniowe i włókna rzutowe. Włókna spoidłowe łączą odpowiadające sobie obszary obu półkul; zalicza się do nich ciało modzelowate, sklepienie, spoidła przednie i tylne oraz spoidło uzdeczki. Włókna kojarzeniowe łączą różne obszary kory w obrębie tej samej półkuli; mogą to być włókna kojarzeniowe krótkie, łączące sąsiednie obszary, lub włókna kojarzeniowe długie, łączące odległe obszary kory mózgowej. Włókna rzutowe obejmują drogi czuciowe i ruchowe, które promieniują ze wzgórza i torebki wewnętrznej, docierając do różnych części kory mózgowej.

Analizując obrazy radiologiczne, stwierdza się, że istota biała uwidacznia się jako biaława lub jaśniejsza w badaniu MR mózgu w sekwencji T1 w porównaniu z istotą szarą, która wydaje się ciemniejsza. Obraz ten ulega odwróceniu w badaniu MR mózgu w sekwencji T2 oraz w obrazach FLAIR, gdzie tkanka istoty białej (substantia alba) uwidacznia się jako szarawa lub ciemniejsza, podczas gdy istota szara wydaje się biaława (lub jaśniejsza).