Jądra samotne; jądra pasma samotnego

Jądro pasma samotnego (NTS), zlokalizowane w bocznej części rdzeniomózgowia (rdzeniu przedłużonym), przetwarza informacje czuciowe z nerwów czaszkowych VII, IX i X, integrując je w celu utrzymania homeostazy układu sercowo-naczyniowego i oddechowego. Obejmuje dwa obszary: dziobowy i ogonowy.

Część dziobowa, zwana jądrem smakowym, przetwarza sygnały smakowe z przednich dwóch trzecich języka (n. VII), tylnej jednej trzeciej (n. IX) oraz nagłośni (n. X). Aksony czuciowe tych nerwów tworzą synapsy w NTS, a sygnał jest przekazywany do wzgórza (jądro brzuszne tylno-przyśrodkowe, VPM), skąd ostatecznie dociera do pierwotnej kory czuciowej.

Część ogonowa jądra pasma samotnego reguluje ciśnienie tętnicze krwi, częstość akcji serca oraz czynności oddechowe, otrzymując informacje z baroreceptorów i chemoreceptorów za pośrednictwem nerwów czaszkowych IX i X:

• Baroreceptory, zlokalizowane w pobliżu rozwidlenia tętnic szyjnych wspólnych, zatoki tętnicy szyjnej oraz łuku aorty, przekazują dane wpływające na systemowe ciśnienie tętnicze krwi i częstość akcji serca za pośrednictwem odruchów z baroreceptorów. Odruchy te zapewniają krótkotrwałą regulację ciśnienia tętniczego poprzez wywoływanie zwolnienia częstości akcji serca i rozszerzenia naczyń w odpowiedzi na podwyższone ciśnienie tętnicze, co obserwuje się podczas masażu zatoki tętnicy szyjnej stosowanego w celu przerwania częstoskurczu komorowego.

• Podobnie chemoreceptory w kłębkach szyjnych (przy zatoce tętnicy szyjnej) wykrywają pH krwi oraz stężenie gazów oddechowych i przesyłają sygnały za pośrednictwem nerwów czaszkowych IX i X do części ogonowej jądra pasma samotnego. NTS integruje te sygnały i wysyła projekcje do tworu siatkowatego, przedzwojowych neuronów przywspółczulnych, podwzgórza oraz wzgórza, tworząc w ten sposób obwody modulujące aktywność współczulną i zapewniające homeostazę w warunkach zmiennych stężeń gazów we krwi. Zaburzenie regulacji tego centralnego mechanizmu obserwuje się w zespole wrodzonej centralnej hipowentylacji.