Nerw przeponowy prawy

Nerw przeponowy (n. phrenicus; internal respiratory nerve of Bell) zawiera włókna ruchowe i czuciowe w proporcji około dwa do jednego.

Wywodzi się głównie z czwartego nerwu szyjnego, lecz otrzymuje gałąź z trzeciego oraz gałąź z piątego (nerwy przeponowe dodatkowe); (włókna z piątego nerwu szyjnego przebiegają niekiedy przez nerw do mięśnia podobojczykowego).

Zstępuje ku korzeniowi szyi, biegnąc skośnie przez przednią powierzchnię mięśnia pochyłego przedniego, pod mięśniem mostkowo-obojczykowo-sutkowym, brzuścem dolnym mięśnia łopatkowo-gnykowego oraz naczyniami poprzecznymi szyi i naczyniami poprzecznymi łopatki. Następnie przechodzi przed pierwszą częścią tętnicy podobojczykowej, między nią a żyłą podobojczykową, a wchodząc do klatki piersiowej, krzyżuje tętnicę piersiową wewnętrzną w pobliżu jej przyczepu początkowego.

W obrębie klatki piersiowej zstępuje niemal pionowo przed korzeniem płuca, a następnie między osierdziem a opłucną śródpiersiową, aż do przepony, gdzie dzieli się na gałęzie, które przebijają ten mięsień i rozgałęziają się na jego dolnej powierzchni. W klatce piersiowej towarzyszy mu gałąź osierdziowo-przeponowa tętnicy piersiowej wewnętrznej.

Oba nerwy przeponowe różnią się długością, a także stosunkami anatomicznymi w górnej części klatki piersiowej:

• Nerw przeponowy prawy leży głębiej, jest krótszy i przebiega bardziej pionowo niż lewy; leży bocznie od prawej żyły ramienno-głowowej oraz żyły głównej górnej.
• Nerw przeponowy lewy jest nieco dłuższy niż prawy, co wynika z przesunięcia serca w lewą stronę oraz z niższego położenia przepony po tej stronie niż po prawej. U korzenia szyi krzyżuje go przewód piersiowy; w górnym śródpiersiu przebiega między lewą tętnicą szyjną wspólną a lewą tętnicą podobojczykową i krzyżuje powierzchownie nerw błędny po lewej stronie łuku aorty.

Każdy nerw oddaje gałązki do osierdzia (gałąź osierdziowa) i opłucnej, a u korzenia szyi łączy się z gałązką od pnia współczulnego oraz niekiedy z gałązką od pętli szyjnej. Opisywano również gałęzie biegnące do otrzewnej.

Od nerwu prawego jedna lub dwie gałązki łączą się z gałęziami przeponowymi splotu trzewnego, tworząc niewielki zwój przeponowy; gałęzie tego zwoju rozchodzą się do więzadła sierpowatego i więzadła wieńcowego wątroby, gruczołu nadnerczowego, żyły głównej dolnej oraz przedsionka prawego. Od nerwu lewego gałązki łączą się z gałęziami przeponowymi splotu trzewnego, jednak bez tworzenia zgrubienia zwojowego; gałązka rozgałęzia się w lewym gruczole nadnerczowym. Włókna biegnące do otrzewnej i brzucha określa się mianem gałęzi przeponowo-brzusznych.