Wyspa

Wyspa jest ukrytym obszarem mózgu, znajdującym się głęboko w bruździe bocznej każdej półkuli mózgu. Uznawana jest za ukrytą, ponieważ wieczka korowe, czyli wargi ust bruzdy bocznej, pokrywają korę wyspy i muszą zostać odsunięte, aby można ją było zobaczyć. Ponadto naczynia krwionośne, takie jak tętnica środkowa mózgu i jej gałęzie, położone w bruździe bocznej, dodatkowo zasłaniają powierzchnię kory wyspy. Czynniki te sprawiają, że dostęp do kory wyspy przez bruzdę boczną jest znacznie utrudniony.

Wyspa pełni szeroki zakres funkcji, w tym przetwarzanie sensoryczne, reprezentację emocji i uczuć, kontrolę autonomiczną i ruchową, przewidywanie ryzyka i podejmowanie decyzji, świadomość ciała i własnej osoby, a także złożone funkcje społeczne, takie jak empatia.

Wieczka korowe: Odrębne obszary korowe w górnej i dolnej wardze ust bruzdy bocznej określane są mianem wieczek korowych. Tworzone są przez bruzdę boczną i jej gałęzie. Zalicza się do nich wieczko oczodołowe, wieczko czołowe oraz wieczko ciemieniowe (lub czołowo-ciemieniowe), a także wieczko skroniowe. Pierwsze trzy tworzą górną wargę ust bruzdy bocznej, natomiast wieczko skroniowe tworzy wargę dolną.

• Wieczko oczodołowe (niekiedy uznawane za część wieczka czołowego) położone jest poniżej przedniej poziomej gałęzi bruzdy bocznej i należy do zakrętu czołowego dolnego.

• Wieczko czołowe odnosi się do obszaru między przednią poziomą a gałęzią wstępującą bruzdy bocznej, również należącego do zakrętu czołowego dolnego. Zarówno wieczko oczodołowe, jak i wieczko czołowe są powiązane z ruchowym ośrodkiem mowy Broki.

• Obszar za przednią gałęzią wstępującą obejmuje wieczko czołowo-ciemieniowe. Część czołowa jest powiązana z dolną częścią zakrętu przedśrodkowego, który kontroluje mięśnie twarzy oraz obszar głowy i szyi. Część ciemieniowa wieczka czołowo-ciemieniowego zawiera pierwotny obszar czuciowy w zakręcie zaśrodkowym.

• Wieczko skroniowe tworzone jest przez zakręt górny skroniowy i zawiera obszar mowy czuciowej Wernickego, odpowiedzialny za przetwarzanie percepcji mowy.

Okołowyspowa bruzda okalająca wyspy: Okołowyspowa bruzda okalająca wyspy jest rowkiem lub bruzdą otaczającą wyspę i stanowiącą granicę między wyspą a płatami: skroniowym, czołowym i ciemieniowym. Nie jest łatwo uchwytna, ponieważ leży ukryta pod wieczkami płatów czołowego, ciemieniowego i skroniowego.

Okołowyspowa bruzda okalająca wyspy składa się z trzech części lub gałęzi: przedniej, górnej i dolnej. Przednia bruzda graniczna oddziela wyspę od kory czołowej, górna bruzda graniczna oddziela ją od kory czołowo-ciemieniowej, a dolna bruzda graniczna oddziela ją od kory skroniowej.

Przednia i górna bruzda graniczna spotykają się w punkcie zwanym przednim punktem wyspy, natomiast górna i dolna bruzda graniczna spotykają się w innym punkcie zwanym tylnym punktem wyspy. Nadaje to korze wyspy kształt trójkąta. Podstawa trójkąta przebiega między przednim a tylnym punktem wyspy, natomiast wierzchołek skierowany jest ku dołowi i na zewnątrz, gdzie przednia dolna i tylna bruzda graniczna zbliżają się do siebie. Połączenie między przednią dolną a tylną bruzdą graniczną nie jest jednak pełne, a obszar między nimi, położony w bruździe bocznej i zwrócony ku skrzydłu mniejszemu kości klinowej, znany jest jako próg wyspy.

Zakręty kory wyspy: Kora wyspy zawiera bruzdę środkową, biegnącą od wierzchołka do podstawy i przechodzącą w bruzdę środkową między zakrętami przed- i zaśrodkowym półkuli mózgu. W korze wyspy przed bruzdą środkową znajdują się trzy krótkie zakręty (przedni, środkowy i tylny). Za bruzdą środkową w korze wyspy obecne są dwa długie zakręty (przedni i tylny).

Okołowyspowa podkorowa istota biała: Istotne jest zrozumienie głębokich stosunków anatomicznych kory wyspy. W obrębie półkuli obszar korowy wyspy otoczony jest przez okołowyspowe podkorowe włókna kojarzące istoty białej. Ku górze zalicza się do nich pęczek łukowaty oraz pęczek podłużny górny. Ku dołowi zalicza się do nich dolny pęczek czołowo-potyliczny oraz pęczek haczykowaty.

Głębokie stosunki przyśrodkowe kory wyspy: Głęboko i przyśrodkowo względem kory wyspy stwierdza się torebkę ostatnią, a następnie przedmurze i torebkę zewnętrzną. Jeszcze bardziej przyśrodkowo znajdują się jądro soczewkowate i torebka wewnętrzna. Włókna kojarzące położone są na zewnątrz od włókien drogi korowo-rdzeniowej i włókien projekcyjnych wieńca promienistego. Jeszcze głębiej przyśrodkowo obserwuje się jądro ogoniaste i wzgórze, które leżą wewnętrznie względem torebki wewnętrznej.