Narząd smakowy

Narząd smakowy odnosi się do zespołu wyspecjalizowanych struktur zmysłowych odpowiedzialnych za percepcję smaku u zwierząt. Obejmuje on przede wszystkim kubki smakowe, zlokalizowane w określonych obszarach języka, a funkcjonalnie rozciąga się na nerwy czaszkowe oraz środkowe ośrodki przetwarzania informacji zaangażowane w zmysł smaku.

Głównymi obwodowymi składnikami narządu smakowego są kubki smakowe — mikroskopijne, owalne narządy zmysłowe znajdujące się w nabłonku brodawek językowych. Brodawki te klasyfikuje się strukturalnie na podstawie ich morfologii i funkcji. Brodawki grzybowate, brodawki liściaste oraz brodawki okolone stanowią główne miejsca występowania kubków smakowych u większości ssaków domowych, natomiast brodawki nitkowate mają zasadniczo charakter mechaniczny i pozbawione są receptorów smakowych. Kubki smakowe zawierają komórki receptorowe smaku, będące wydłużonymi komórkami neuroepitelialnymi zdolnymi do wykrywania bodźców chemicznych rozpuszczonych w ślinie. Komórki receptorowe komunikują się z doprowadzającymi neuronami czuciowymi za pośrednictwem połączeń synaptycznopodobnych.

Informacje zmysłowe z kubków smakowych są przewodzone dośrodkowo za pośrednictwem kilku nerwów czaszkowych. Nerw twarzowy unerwia przednią dwie trzecie języka za pośrednictwem struny bębenkowej. Nerw językowo-gardłowy przewodzi informacje smakowe z tylnej jednej trzeciej języka, natomiast nerw błędny może dostarczać włókna smakowe z nagłośni oraz gardła. Nerwy te rzutują do jądra pasma samotnego w rdzeniu przedłużonym, gdzie percepcja smaku jest integrowana i przekazywana do wyższych ośrodków korowych.