Splot tętnicy szyjnej wewnętrznej

Splot tętnicy szyjnej wewnętrznej odnosi się do sieci neuronów położonej po bocznej stronie tętnicy szyjnej wewnętrznej. Splot ten otrzymuje pozazwojowe neurony współczulne za pośrednictwem gałęzi zwoju szyjnego górnego, zwanej nerwem szyjnym wewnętrznym. Następnie włókna współczulne w obrębie splotu tętnicy szyjnej wewnętrznej podążają wzdłuż tętnicy szyjnej wewnętrznej i wstępują przez kanał tętnicy szyjnej, wchodząc do jamy czaszki. Owe pozazwojowe neurony współczulne ulegają dystrybucji do różnych struktur wewnątrzczaszkowych.

Przykładowo, w przypadku oczu pozazwojowe neurony współczulne biegną albo przez nerw nosowo-rzęskowy oraz jego gałęzie — długie i krótkie nerwy rzęskowe — albo podążają wzdłuż gałęzi tętnicy ocznej odchodzącej od tętnicy szyjnej wewnętrznej, docierając do gałki ocznej. W tym miejscu neurony współczulne unerwia dwa mięśnie: mięsień rozwieracz źrenicy tęczówki oraz mięsień dźwigacz powieki górnej. Skurcz pierwszego z nich powoduje rozszerzenie źrenicy (mydriazę), natomiast drugi zapobiega opadaniu powieki.

Część włókien odchodzi od splotu tętnicy szyjnej wewnętrznej jako korzeń współczulny nerwu skalistego głębokiego, który przekazuje pozazwojowe neurony współczulne do zwoju skrzydłowo-podniebiennego za pośrednictwem nerwu kanału skrzydłowego. Ten ostatni przewodzi również neurony przywspółczulne z jądra nerwu twarzowego. Od zwoju dalej unerwienie współczulne rozprowadzane jest do jam nosowych, podniebienia oraz zatok przynosowych za pośrednictwem gałęzi zwoju skrzydłowo-podniebiennego i nerwu szczękowego. Te pozazwojowe włókna współczulne, których zadaniem jest unerwienie gruczołu łzowego, pokonują dłuższą drogę: przechodzą ze zwoju skrzydłowo-podniebiennego na nerw szczękowy za pośrednictwem gałęzi łączących zwojowych, a następnie przeskakują jeszcze raz z nerwu szczękowego na nerw oczny, ostatecznie unerwiając gruczoł łzowy.

Część pozazwojowych włókien współczulnych podąża wzdłuż gałęzi szyjno-bębenkowych tętnicy szyjnej wewnętrznej, docierając do splotu bębenkowego (w uchu środkowym) jako nerwy szyjno-bębenkowe. Stąd pozazwojowe neurony przebiegają ostatecznie przez nerw uszno-skroniowy, docierając do ślinianki przyusznej.

Należy zaznaczyć, że w odróżnieniu od ślinianki przyusznej, neurony współczulne unerwiające gruczoły ślinowe podżuchwowe i podjęzykowe docierają do nich, podążając wzdłuż gałęzi tętnicy szyjnej zewnętrznej, takich jak tętnica twarzowa i tętnica językowa.