Opisane przekroje poprzeczne struktur anatomicznych głowy ras brachycefalicznych na obrazie TK

Opisane przekroje poprzeczne struktur anatomicznych głowy ras brachycefalicznych na obrazie TK

Opisane przekroje poprzeczne struktur anatomicznych głowy ras brachycefalicznych na obrazie TK


Wprowadzenie

Popularność ras brachycefalicznych (buldogi francuskie, buldogi, mopsy, cavalier king charles spaniel, shih tzu itp.) doprowadziła do niewłaściwej selekcji hipertypowości i skrajnych modyfikacji morfologii czaszki. Wśród tych zmian znalazły się nieprawidłowości w budowie górnych dróg oddechowych, które doprowadziły do zwiększonej częstości występowania zespołów obturacyjnych dróg oddechowych i ciężkiej niewydolności oddechowej u tych zwierząt.

Badanie kliniczne może zostać wykorzystane do oceny niektórych elementów zespołu obturacji górnych dróg oddechowych. Tomografia komputerowa głowy uzupełnia to badanie, umożliwiając ocenę nieprawidłowości małżowin nosowych, wydłużenia i pogrubienia podniebienia miękkiego, powiększenia i ustawienia podstawy języka, wymiarów nosogardła, pogrubienia tkanek miękkich w obrębie nosogardła lub nieprawidłowości krtani. Oprócz tych konkretnych wskazań, badanie tomograficzne pozwala wykryć wiele innych istotnych klinicznie nieprawidłowości: chorób zębów, zatok i żuchwy, zaburzeń neurologicznych, urazów, zapalenia ucha oraz służy do badań zmian nowotworowych lub oceny rozprzestrzenienia się nowotworu, planowania operacji itp.

Do interpretacji obrazów TK głowy niezbędna jest gruntowna znajomość anatomii. Celem tego modułu jest dostarczenie studentom, lekarzom, chirurgom i radiologom szczegółowych informacji na temat prawidłowej anatomii głowy psa brachycefalicznego.

Atlas anatomiczny głowy psa brachycefalicznego w TK ilustrujący przewody nosowe
Przekrój poprzeczny głowy psa brachycefalicznego w TK na poziomie kanału podoczodołowego: przewód nosowy dolny, środkowy, górny oraz wspólny.

Materiał i metody

Badanie TK głowy wykonała dr Susanne AEB Boroffka, dyplomowana specjalistka Europejskiego Kolegium Weterynaryjnej Diagnostyki Obrazowej (Utrecht, Holandia) w dziedzinie ras brachycefalicznych. Badanie obejmuje obszar od jamy ustnej do drugiego kręgu szyjnego.


Struktury anatomiczne zostały opisane przez dr. n. med. Stephana Mahlera (specjalistę anatomii zwierząt z Montpellier we Francji) zgodnie z Nomina Anatomica Veterinaria (NAV).

Zostały one pogrupowane według różnych tematów:

  • anatomia ogólna
  • obszary
  • kości
    • czaszka (anatomia ogólna)
    • kość potyliczna
    • kość podstawno-klinowa
    • kość przedklinowa
    • kość skrzydłowa
    • kość skroniowa
    • kość ciemieniowa
    • kość czołowa
    • kość sitowa
    • lemiesz
    • kość nosowa
    • kość łzowa
    • szczęka górna
    • kość sieczna
    • kość podniebienna
    • kość jarzmowa
    • żuchwa
    • aparat gnykowy
    • kręgosłup
    • kość ramienna
  • szwy głowy
  • stawy
  • mięśnie
    • mięśnie głowy
    • mięśnie gałki ocznej
    • mięśnie żuchwowe
    • mięśnie szyi
    • mięśnie pleców
    • powięzie
  • układ pokarmowy
    • jama ustna
    • zęby
    • zęby – numeracja
    • gruczoły ślinowe
    • język
    • Gardło (część nosowa, ustna i krtaniowa): podczas gdy z punktu widzenia funkcjonalnego część nosowa gardła (nosogardło) jest częścią układu oddechowego, z punktu widzenia anatomicznego jest częścią układu pokarmowego.
    • przełyk
  • układ oddechowy
    • nos zewnętrzny
    • jama nosowa
    • zatoki przynosowe
    • krtań
    • tchawica
  • oko
  • ucho
    • ucho zewnętrzne
    • ucho środkowe
    • ucho wewnętrzne
  • tętnice
  • żyły
  • węzły chłonne
  • układ nerwowy


Wyniki 

Podczas identyfikacji struktur anatomicznych zaobserwowano następujące różnice:

  • Kanał kłykciowy kości potylicznej, który wykazuje znaczne zróżnicowanie między gatunkami (a nawet w obrębie tego samego gatunku), jest u tego psa bardzo krótki, zredukowany niemal do otworu.
Obraz poprzeczny kanału kłykciowego kości potylicznej (badany pies rasy brachycefalicznej).Obraz poprzeczny kanału kłykciowego kości potylicznej (pies rasy mezocefalicznej).
Obraz strzałkowy kanału kłykciowego kości potylicznej (badany pies rasy brachycefalicznej).Obraz strzałkowy kanału kłykciowego kości potylicznej (pies rasy mezocefalicznej).
Obraz grzbietowy kanału kłykciowego kości potylicznej (badany pies rasy brachycefalicznej).Obraz grzbietowy kanału kłykciowego kości potylicznej (pies rasy mezocefalicznej).

 

  • Lewy kanał skroniowy dzieli się proksymalnie na dwa mniej więcej równoległe kanały. Kanały te łączą się w części dystalnej, a następnie otwierają się przez otwór pozauszny.
Obraz strzałkowy podziału lewego kanału skroniowego.Obraz strzałkowy prawego kanału skroniowego.

 

  • Po prawej stronie brak tylnego otworu wyrostka skrzydłowego. Prawa tętnica szczękowa nie przechodzi przez kanał skrzydłowy, aby dostać się do dołu skrzydłowo-podniebiennego; zamiast tego biegnie brzuszno-bocznie wzdłuż kości podstawno-gnykowej.
Obraz poprzeczny na poziomie lewego otworu wyrostka skrzydłowego. Prawy tylny otwór skrzydłowy nie został zidentyfikowany.Obraz poprzeczny na poziomie przedniego otworu skrzydłowego. Tętnica szczękowa biegnie wewnątrz kanału skrzydłowego po lewej stronie i brzuszno-bocznie do kości podstawno-gnykowej po prawej stronie.

 

  • U podstawy czaszki, między dołem przysadki a prawym otworem okrągłym, otwiera się nietypowy otwór. Otwór ten daje początek kanałowi: początkowo zorientowany brzusznie, ulega rotacji o 90° w kierunku przednio-bocznym i otwiera się na poziomie przedniego otworu skrzydłowego. Wzdłuż kanału przebiegają naczynia krwionośne, prawdopodobnie żyła wypustowa otworu okrągłego i/lub żyła oponowa środkowa.
Obraz poprzeczny na wysokości otworu okrągłego. Zidentyfikowano nieprawidłowy otwór.Obraz grzbietowy na poziomie dołu przysadki. Zidentyfikowano nieprawidłowy kanał.

 

  • Prawy gruczoł jarzmowy rozciąga się rostralnie poza powierzchnię oczodołu, przechodząc grzbietowo do kości jarzmowej. Rozciąga się również rostralnie przez kanał podoczodołowy.
Obraz strzałkowy prawego gruczołu jarzmowego wystającego rostralnie poza powierzchnię oczodołu.Obraz grzbietowy prawego gruczołu jarzmowego rozciągającego się rostralnie przez kanał podoczodołowy.

 

  • Po prawej stronie brak otworu poprzecznego kręgu C2.
Obraz poprzeczny osi. Brak prawego otworu poprzecznego.

 

  • W części nosowej gardła, po prawej stronie, widoczna jest nieprawidłowa tylna małżowina wewnętrzna. W środkowym przewodzie nosowym widoczne są obustronne nieprawidłowe przednie małżowiny wewnętrzne.
Obraz grzbietowy części nosowej gardła. Widoczna jest prawa nieprawidłowa tylna małżowina wewnętrzna.Obraz poprzeczny jamy nosowej. Widoczne są obustronnie nieprawidłowe przednie małżowiny wewnętrzne.

 

  • W porównaniu do psa mezocefalicznego zauważalne jest przesunięcie rostralne puszki bębenkowej. Pozycja ta powoduje zachodzenie na siebie puszki bębenkowej i stawu skroniowo-żuchwowego, zgodnie z opisem Mielke i in. 2017 r. u buldogów francuskich i mopsów.
Pozycja puszki bębenkowej i stawu skroniowo-żuchwowego, zgodnie z opisem Mielke i in. 2017 r. na trójwymiarowym obrazie TK ilustrującym morfologię czaszki (badany pies rasy brachycefalicznej).Pozycja puszki bębenkowej i stawu skroniowo-żuchwowego, zgodnie z opisem Mielke i in. 2017 r. na trójwymiarowym obrazie TK przedstawiającym morfologię czaszki (badany pies typu mezocefalicznego).

 

  • Obserwuje się umiarkowane stwardnienie ściany puszki bębenkowej (wynik 2, według Mielke i in. 2017 r.).
Obraz poprzeczny na poziomie puszki bębenkowej: jej ściana ma grubość od 2 do 4 mm (badany pies rasy brachycefalicznej).Obraz poprzeczny na poziomie puszki bębenkowej: jej ściana ma grubość 1 mm (badany pies typu mezocefalicznego).

 

  • Stosunek wysokości do szerokości chrząstki pierścieniowatej (wysokość: 15,73 mm, szerokość: 9,60 mm, stosunek: 1,64) był podobny do wartości podanej przez Rutherforda i in. (2016 r.) u buldogów francuskich. Odkrycie to wskazuje na bardziej pionowo jajowatą chrząstkę pierścieniowatą w porównaniu do psów mezocefalicznych, co potwierdza obecność hipoplazji dróg oddechowych. Podobnie zaobserwowano stosunkowo niewielką szerokość tchawicy, co jest zgodne z ustaleniami Rutherforda i in. (2016 r.).
Obraz poprzeczny chrząstki pierścieniowatej. Podano wysokość i szerokość wewnętrzną.Obraz poprzeczny tchawicy na poziomie kręgu C4. Podano szerokość wewnętrznej.
  • Brak zębów 305, 306, 311, 405 i 411 (widoczna duża osteoliza wierzchołkowa i rotacje zębów 110, 210 i 410).
  • Różne przedziały zatoki czołowej (zatoki czołowe rostralne, przyśrodkowe i boczne) są trudne do rozróżnienia i różnią się znacznie pod względem wielkości.

Obrazy

TK głowy psa brachycefalicznego na poziomie wyrostków bębenkowych, z opisem.
Przekrój poprzeczny głowy psa brachycefalicznego w TK na poziomie wyrostków bębenkowych, ukazujący gardło, podniebienie miękkie, nagłośnię oraz ucho wewnętrzne.
TK głowy psa brachycefalicznego w projekcji strzałkowej, ukazujące podniebienie miękkie
TK głowy psa brachycefalicznego w projekcji strzałkowej: nosogardło, część ustna gardła oraz podniebienie miękkie.
Atlas anatomiczny głowy psa brachycefalicznego w TK ilustrujący przewody nosowe
Rysunek 1 - Przekrój poprzeczny głowy psa brachycefalicznego w TK na poziomie kanału podoczodołowego: przewód nosowy dolny, środkowy, górny oraz wspólny.
TK głowy psa brachycefalicznego na poziomie wyrostków bębenkowych, z opisem.
Rysunek 25 - Przekrój poprzeczny głowy psa brachycefalicznego w TK na poziomie wyrostków bębenkowych, ukazujący gardło, podniebienie miękkie, nagłośnię oraz ucho wewnętrzne.
TK głowy psa brachycefalicznego w projekcji strzałkowej, ukazujące podniebienie miękkie
Rysunek 26 - TK głowy psa brachycefalicznego w projekcji strzałkowej: nosogardło, część ustna gardła oraz podniebienie miękkie.
  • Barone R (2017) Anatomie comparée des mammifères domestiques, Tome 1 Ostéologie. Cinquième édition. Vigot, Paris, France.
  • Constantinescu GM, Schaller O (2012) Illustrated veterinary anatomical nomenclature. Third edition. Enke Verlag, Stuttgart, Germany.
  • Evans HE, de Lahunta A. Miller’s anatomy of the dog, 4th edition, Elsevier Saunders, St Louis, 2012.
  • International Committee on Veterinary Gross Anatomical Nomenclature (2017) Nomina Anatomica Veterinaria. Sixth Edition. Ghent, Belgium.
  • Köhler C, Fromme V, Kohl S, Winter K, Weidauer J, Kiefer I. 3T MRI characteristics of the palatine tonsil in brachycephalic dogs. Vet Rec. 2022 Mar;190(5):e1077. doi: 10.1002/vetr.1077. Epub 2021 Nov 8. PMID: 34750822.
  • Köhler C, Fromme V, Kohl S, Winter K, Weidauer J, Kiefer I. 3T MRI characteristics of the palatine tonsil in brachycephalic dogs. Vet Rec. 2022 Mar;190(5):e1077. doi: 10.1002/vetr.1077. Epub 2021 Nov 8. PMID: 34750822.
  • Oechtering T H , Oechtering GU , Noeller C. Computed tomographic imaging of the nose in brachycephalic dog breeds. Tierärztl Prax 2007; 35 (K): 177–187.
  • Rutherford L, Beever L, Bruce M, Ter Haar G. Assessment of computed tomography derived cricoid cartilage and tracheal dimensions to evaluate degree of cricoid narrowing in brachycephalic dogs. Vet Radiol Ultrasound. 2017 Nov;58(6):634-646. doi: 10.1111/vru.12526. Epub 2017 Jul 30. PMID: 28758273.
  • Sahr S, Dietrich A, Oechtering G. Evaluating malformations of the lacrimal drainage system in brachycephalic dog breeds: A comparative computed tomography analysis. PLoS One. 2021 Sep 7;16(9):e0257020. doi: 10.1371/journal.pone.0257020. PMID: 34492067; PMCID: PMC8423249.
  • Vilaplana Grosso F, Haar GT, Boroffka SA. Gender, weight, and age effects on prevalence of caudal aberrant nasal turbinates in clinically healthy English Bulldogs: a tomographic study and classification. Vet Radiol Ultrasound. 2015 Sep-Oct;56(5):486-93. doi: 10.1111/vru.12249. Epub 2015 Apr 2. PMID: 25832130.
  • von Doernberg MC, von Rechenberg B, Richter H. Retrospective evaluation of radiofrequency volumetric tissue reduction for hypertrophic turbinates in dogs with brachycephalic obstructive airway syndrome. PLoS One. 2024 Jul 1;19(7):e0306391. doi: 10.1371/journal.pone.0306391. PMID: 38950052; PMCID: PMC11216595.